MAŁA OJCZYZNA: Kult św. Floriana w parafii Jednorożec

Jednorożec to jedyna w diecezji łomżyńskiej parafia pw. św. Floriana, którego wspomnienie Kościół katolicki obchodzi 4 maja. Florian jest czczony jako patron m.in. strażaków. Na terenie parafii Jednorożec działają 3 jednostki Ochotniczej Straży Pożarnej. Zapraszam na przegląd kultu św. Floriana w mojej rodzinnej parafii. Jest rozwinięty i przyjmuje rozliczne formy. 

MAŁA OJCZYZNA: Nadanie herbu i flagi gminie Jednorożec 7 czerwca 2003 r.

Z okazji 21. rocznicy nadania herbu i flagi gminie Jednorożec, która minęła 7 czerwca, zapraszam na opowieść o tym, jak doszło do uroczystości i jak świętowaliśmy ten ważny dzień. Opieram się głównie na materiałach udostępnionych przez Janinę Popiołek, ówczesną sekretarz gminy Jednorożec, która przekazała do Jednorożeckiego Archiwum Społecznego wiele materiałów na ten temat.

Leśne miasteczka (nie tylko) na Kurpiach. Obrazki z I wojny światowej

W czasie I wojny światowej w pobliżu Jednorożca armia niemiecka zbudowała obszerny obóz wojskowy określany jako Sanssouci. Czy wyglądał tak jak leśne miasteczko w pobliżu Parciak? Dlaczego żołnierze pisali do rodzin, że mieszkają w zamkach albo willach? W którym leśnym miasteczku przyjmował fryzjer, a które zlokalizowano niedaleko bagna? Jak wiele miast armii niemieckiej powstało w Puszczy Zielonej? Po co je zakładano i czy coś z nich przetrwało do dziś? Zapraszam do lektury!

SYLWETKI. „(...) na koniec snopek owsa silnie przycisnął do piersi i tak skonał”. Józef Deptuła (1907–1939) z Jednorożca

W kolejną rocznicę rozpoczęcia II wojny światowej zapraszam do lektury opowieści o życiu prostego chłopaka z mojej rodzinnej wsi, który zginął za ojczyznę we wrześniu 1939 r. Poznajcie losy Józefa Deptuły (1907–1939) z Jednorożca.

SYLWETKI. Franciszek Redo (1894–1956)

Ten człowiek intrygował mnie od dawna. Pierwszy raz trafiłam na niego w opowieści o powstaniu OSP KSRG Jednorożec. Potem przewijał się w różnych tekstach, ale zawsze bardzo zdawkowo. Wiedziałam, jaki miał styl pisma, podpis widziałam kilka razy, wiedziałam, że pełnił ważne funkcje w moim rodzinnym powiecie. Jakie były jego losy? Dlaczego nagle zniknął z Przasnyskiego? Zapraszam do lektury.

Poseł Eugeniusz Okoń na Kurpiach w latach dwudziestych XX w.

Podczas pracy nad historią parafii Jednorożec natrafiłam na wiele interesujących źródeł i wątków. Niektóre pełniły marginalną rolę w opowieści o mojej rodzinnej parafii, a mogą stanowić zaczątek ciekawego tekstu. Tak też jest z kwestią działalności politycznej posła Eugeniusza Okonia (1881–1949) na Kurpiach w latach dwudziestych XX w. Zapraszam do lektury.

Opis Puszczy Kurpiowskiej, Szli i Jednorożca pióra Marii Macieszyny (1914)

W dniach 24 VI–7 VIII 1914 r. w Jednorożcu przebywało małżeństwo Macieszów z Płocka: Aleksander – lekarz, antropolog, fotografik i regionalista, prezes Towarzystwa Naukowego Płockiego, i jego żona Maria – nauczycielka i publicystka. Zdjęcia z tej podróży pokazywałam wielokrotnie na blogu www.kurpiankawwielkimswiecie.pl oraz stronie na Facebooku. Odnalazłam je w grudniu 2015 r. w Towarzystwie Naukowym Płockim. W 2019 r. dotarłam do opisu podróży Macieszów do Jednorożca oraz pobytu we wsi pióra botaniczki. Prezentuję go w oryginalnym brzmieniu z komentarzami redakcyjnymi, zilustrowany w większości zdjęciami, których jeszcze nie publikowałam.

MAŁA OJCZYZNA: Powojenne przemiany stroju kurpiowskiego w Jednorożcu

W 2017 r. zajęłam się strojem regionalnym z Jednorożca. Przygotowywałam się wówczas do konferencji, na której chciałam zaprezentować ten temat w oparciu o literaturę przedmiotu, wspomnienia, relacje prasowe oraz fotografie pozyskane od mieszkańców i mieszkanek oraz te odnalezione 2 lata wcześniej w zbiorach Towarzystwa Naukowego Płockiego. Starałam się maksymalnie wyczerpująco opisać strój kurpiowski, jaki noszono w Jednorożcu przed I wojną światową na tle stroju kurpiowskiego w ogóle (Puszcza Zielona) z uzupełnieniami odnośnie okresu międzywojennego. Efektem był wpis na blogu: KLIK, który zalecam przeczytać przed lekturą poniższego. Podczas badań gromadziłam materiał ilustracyjny oraz informacyjny do opisu dziejów stroju kurpiowskiego w mojej rodzinej wsi również po II wojnie światowej. Temat wydał mi się jednak zbyt obszerny i wówczas jeszcze niewystarczająco dopracowany, podchodziłam do niego zbyt emocjonalnie, bo sama nosiłam strój przez 6 lat, kiedy należałam do zespołu "Jutrzenka" w Jednorożcu. Postanowiłam więc poczekać z publikacją kolejnego wpisu. I oto jest. Zapraszam na historię stroju kurpiowskiego w Jednorożcu po II wojnie światowej.

Jednorożeckie [pół]legendy po raz kolejny!

Dawno nie publikowałam miejscowych legend! Chociaż powstało już kilka "odcinków" tej serii (wszystkie znajdziesz tutaj: KLIK), to cały czas odnajduję nowe, nieznane wcześniej opowieści. Zapraszam do lektury spisanych przez Mariana Deptułę (ur. 1947 r.) na wpół legend, które słyszał jako dziecko, na wpół wspomnień z Jednorożca. Opublikował je w książce Jednorożec. Powrót do przeszłości, wydanej w 2017 r. Dotyczą ważnych miejsc we wsi: tzw. Łysej Górki i wiatraka, inna pracy kowala, a czwarta wiąże się z przeszłością wsi jako dawnego bartniczego zaścianka, a dotyczy miejscowych pszczół. Teksty autora zaznaczyłam kursywą, moje dopiski to reszta. Miłej lektury!

REGION POD LUPĄ#17 majówka, roboty w Prusach, Boże Ciało w 1988 r., Jednorożec A.D. 1914 i genealogia

To już siedemnasty wpis podsumowujący serię "Region pod lupą". Prezentuję tu, oprócz artykułów z "Kuriera Przasnyskiego", bo tam ukazują się poniższe teksty, krótkie notki na temat inspiracji i motywacji, jakimi się kierowałam podczas wyboru tematu felietonu. Ostatnimi miesiącami wyraźnie było widać, że nie miałam wystarczająco czasu na nowe teksty, dlatego w felietonach pisałam tylko o tym, o czym aktualnie informowałam na Facebooku albo na blogu. Zapraszam na przegląd tekstów opublikowanych między kwietniem a lipcem br. Na koniec wpisu ważna informacja na temat serii. 

Miłej lektury!

MAŁA OJCZYZNA: Majówka w międzywojennym powiecie przasnyskim (Jednorożec, Przasnysz)

Zazwyczaj, myśląc o majówce w przeszłości, przychodzą nam na myśl pochody pierwszomajowe z okresu PRL. Dzisiaj cofniemy się do międzywojnia, by dowiedzieć, jak wyglądała majówka w ówczesnym Przasnyszu i Jednorożcu... Niestety ze względu na ograniczoną ilość źródeł mam niewiele materiałów na temat tego zagadnienia, bo na razie jedynie z dwóch miejscowości, ale liczę na to, że odnajdę kolejne i będę mogła uzupełnić wpis. Niemniej uważam, że to, co mam, już jest bardzo ciekawe. Przekonajcie się sami! 

MAŁA OJCZYZNA: Koła Gospodyń Wiejskich w Jednorożcu

Koło gospodyń wiejskich jako "dobrowolna, samorządna i niezależna społeczno-zawodowa organizacja kobieca działająca głównie na terenach wiejskich" jest często bardzo ważnym organem w danej wsi. Odkąd w 1877 r. na ziemiach polskich powstało pierwsze KGW, działalność takich organizacji, których z roku na rok przybywało, koncentruje się na "pomocy rodzinom wiejskim w wychowaniu, kształceniu i organizacji wypoczynku dzieci i młodzieży, działaniu na rzecz ochrony zdrowia i zabezpieczenia socjalnego rodzin wiejskich, rozwijaniu przedsiębiorczości kobiet, racjonalizowaniu wiejskiego gospodarstwa domowego i zwiększaniu uczestnictwa mieszkańców wsi w dziedzinie kultury i kultywowaniu folkloru". 

KGW nie mogło zabraknąć w moim rodzinnym Jednorożcu, co więcej, obecnie są we wsi dwa koła! Jaka jest historia tego ruchu w Jednorożcu? Kiedy powstało tu KGW? Czym zajmowały się kobiety należące do organizacji? Zapraszam do lektury!

REGION POD LUPĄ #14: felietony prasowe, o których nie wspominałam na blogu

Zapraszam na drugą część wpisu nadrabiającego zaległości - od kilku miesięcy nie informowałam na blogu o moich felietonach w "Kurierze Przasnyskim". Mam nadzieję, że dzięki temu przypomnicie sobie ciekawe teksty albo poznacie wątki, z którymi nie mieliście jeszcze okazji się zapoznać. Dzisiaj przypominam artykuły ukazujące się od sierpnia do listopada br. Zachęcam do lektury!

REGION POD LUPĄ #12: Tradycje noworoczne, Stanisław Goś, Stare Jabłonki, karnawał, Antoni Piłkowski, "Heimkehr"

Bardzo dawno nie pisałam o felietonach z serii REGION POD LUPĄ. Nadrabiam więc zaległości z trzech miesięcy i podrzucam Wam moje teksty, jakie ukazały się w "Kurierze Przasnyskim". Od stycznia z powodu zaangażowania w wiele inicjatyw artykuły piszę co 2 tygodnie. Wpisy na blogu z tej serii zawierają, oprócz artykułów z "Kuriera Przasnyskiego", też informacje na temat inspiracji i motywacji, jakimi się kierowałam podczas wyboru tematu artykułu. Od ostatniego postu z tej serii przyjęłam praktykę prezentowania felietonów w formie tekstu na blogu, nie skanu artykułu z prasy. Życzę miłej lektury!

REGION POD LUPĄ #9 mateczki z Przasnysza, Ruler, parafie w przasnyskiem, powiat w 1911 r. oraz Gutocha

Oto moje felietony z serii "Region pod lupą", opublikowane w "Kurierze Przasnyskim" w lipcu i sierpniu. Zapraszam do lektury, bowiem w tym poście, jak i w poprzednich temu podobnych, oprócz prezentacji artykułów tłumaczę, dlaczego pisałam na te konkretne tematy. Miłego odbioru! 

MAŁA OJCZYZNA: Przedszkole samorządowe w Jednorożcu

Na blogu pisałam już o szkolnictwie w Jednorożcu przed I wojną światową: KLIK oraz w okresie międzywojennym: KLIK. By zyskać pełniejszy okres nauczania w tym okresie, nie można pominąć przedszkola. Pamiętajcie jednak, że opisuję tylko przedszkole publiczne, a warto wiedzieć, że w Stegnie działa przedszkole niepubliczne "Kraina Smerfów". Będę też wdzięczna za uzupełnienie moich ustaleń – czytelnicy i czytelniczki bloga są w różnym wieku, więc mogą pamiętać jednorożeckie przedszkole z różnych lat jego funkcjonowania. Miłego odbioru :)

MAŁA OJCZYZNA: szkolnictwo w Jednorożcu cz. 2 (okres międzywojenny)

Na blogu od 2014 r. tematyka szkolnictwa w Jednorożcu opisana była w poście prezentującym okres do wybuchu II wojny światowej. Jednak ze względu na to, że okres międzywojenny obfituje i w źródła i w ciekawe informacje na wspomniany temat, wydzieliłam ten fragment opowieści o szkolnictwie w mojej rodzinnej wsi i postanowiłam zaprezentować go w osobnym wpisie. Zapraszam do lektury!

ŚWIĄTKI W GMINIE JEDNOROŻEC: Obrzędy, zwyczaje, tradycje, wierzenia

Z kapliczkami, krzyżami oraz figurami przydrożnymi jako obiektami zarówno prywatnymi, jak i publicznymi, pełniącymi różnorodne funkcje, związane są pewne zwyczaje i obrzędy. Wiele z nich odnosi się do wszystkich typów małej architektury sakralnej, ale są i takie, które charakterystyczne są jedynie dla kapliczek lub krzyży. Inny podział zwyczajów, jakiego można dokonać, to te związane z działaniami osób prywatnych, grup ludzi lub działaniami całej społeczności wsi lub parafii. Kapliczki, figury i krzyże odgrywają wielką rolę zarówno w obrzędowości dorocznej, związanej z kalendarzem przyrodniczo-religijnym, jak i rodzinnej i prywatnej.

W tym wpisie przedstawię informacje na temat zwyczajów, obrzędów oraz tradycji, związanych z przydrożnymi obiektami sakralnymi. Zasygnalizuję też temat nazewnictwa takich obiektów przez miejscowych. Informacje pochodzą z literatury przedmiotu, jak też są wynikiem moich wieloletnich obserwacji oraz rozmów z mieszkańcami. Artykuł uzupełniają przykłady obiektów z gminy Jednorożec.

MAŁA OJCZYZNA: historia Jednorożca cz. 4 (okres międzywojenny)

Od połowy 2014 r. na moim blogu tematyka historii Jednorożca w okresie międzywojennym przedstawiona była w poście obejmującym okres 1914–1939. Uznałam jednak, że warto osobno przedstawić lata I wojny światowej, która tak bardzo doświadczyła omawianego terenu: KLIK, i osobno lata 1918–1939. Dlatego też podzieliłam na dwie części ten pierwotnie jeden wpis. Zapraszam więc na opowieść o Jednorożcu w okresie międzywojennym. A jest co opowiadać, oj, jest! Wpis został uzupełniony i rozszerzony w 2021 r. Dobrej lektury!

REGION POD LUPĄ#8 „Przebój”, Przasnysz w średniowieczu, Mistrz Główek Anielskich, rocznica śmierci Chętnika, dawne obchody Bożego Ciała, strój regionalny sprzed 100 lat oraz woskowe figurki wotywne

Czas na kolejny wpis podsumowujący ostatnie publikacje w "Kurierze Przasnyskim"! Zebrałam tu artykuły z maja i czerwca. Zapraszam do lektury zarówno tekstów, jak i wytłumaczeń dotyczących motywacji i przesłanek, jakie skłoniły mnie do pisania na dany temat.