MAŁA OJCZYZNA: Objawienia i kult maryjny na Kurpiach. Cz. 1: Osuchowa (Puszcza Biała)

Przeglądając ostatnio materiały na stronach regionalnych, które prowadzę na Facebooku, trafiłam na relacje prasowe, które opublikowałam kilka miesięcy temu, o których zapomniałam już, a z ich odnalezienia swego czasu ogromnie się cieszyłam. To wraz ze świadomością, że trwa maj, w Kościele rzymskokatolickim nazywany miesiącem Maryi, skłoniło mnie do zebrania na blogu informacji o trzech miejscach objawień maryjnych na Kurpiowszczyźnie: Dąbrówce i Wykrocie w Puszczy Zielonej oraz Osuchowej w Puszczy Białej. Wszystkie miejsca odwiedziłam w różnych momentach swojego życia: najpierw Wykrot, skąd pochodziła moja babcia ze strony taty Bronisława Kmoch z Kowalczyków (1922–1987), jako studentka Dąbrówkę, a 2 lata temu Osuchową. Serię zacznę jednak od końca, czyli od miejsca na Kurpiach Białych, ponieważ jeden z odpustów w tej parafii wypada 3 maja. Ten dzień niedawno minął, więc to dobra okazja, by zagłębić się w historię objawień w Nowej Osuchowej oraz dzieje miejscowej parafii. Gratką w tym artykule są na pewno dwie relacje prasowe sprzed I wojny światowej, czyli z okresu objawień, i sporo zdjęć.

Zapraszam do lektury!

MAŁA OJCZYZNA: Legendy i gadka z terenu Puszczy Białej

Na blogu jest już sporo legend oraz podań, np. z mojego rodzinnego powiatu przasnyskiego. Jakiś czas temu zostałam poproszona o kwerendę w temacie legend z Puszczy Białej. Nie jest ich wiele, ale te, które znalazłam, zebrałam poniżej. Jedną udało mi się znaleźć w zapisie gwarowym i przepisałam ją tak, jak była opublikowana. Na końcu wpisu jest też dodatek: nie tyle legenda, co gadka w gwarze kurpiowskiej z Poręby koło Ostrowi Mazowieckiej. Zapis przełożyłam na litery alfabetu polskiego, nie korzystając ze znaków stosowanych w dialektologii, jak było w oryginale, by było łatwiej w odbiorze.

Jestem ciekawa, czy te podania, które zebrałam poniżej, były Ci znane. A może w Twojej okolicy opowiada się inne lub te same, ale inaczej? Daj znać. Dobrej lektury!

Za mną I kwartał 2026 r. Podsumujmy!

Wzorem poprzedniego roku w 2026 r. będę podsumowywać, co się u mnie dzieje, co kwartał. Jakoś bardziej zaczęła mi odpowiadać taka częstotliwość podsumowań, nie co miesiąc. Zapraszam więc na przegląd wydarzeń z pierwszych trzech miesięcy tego roku. Mam nadzieję, że i Tobie upłynęły dobrze. Przyjemnej lektury!

Podsumowanie A.D. 2025. Wyjątkowy rok!

Już któryś rok z rzędu nie publikuję podsumowania roku zaraz po jego zakończeniu, a nieco czekam. Czasem, jak w tym roku, nawet kwartał. To pomaga mi z dystansem spojrzeć na to, co za mną, co udało się osiągnąć, a co może wyszło inaczej niż planowałam. Czas podsumować rok 2025. Czy udało mi się zrealizować swoje cele, plany? Czego nauczył mnie miniony rok? Zapraszam do lektury!

Opowieść podzieliłam na kilka płaszczyzn. Zaczynam od prywatnej, a potem przechodzę do zawodowej (regionalnej i szkolnej), wreszcie opowiadam o działalności społecznej.

Zapraszam do lektury. Zachęcam do dzielenia się w komentarzach Waszymi radościami, podsumowaniami, inspiracjami i lekcjami z 2025 r.!

SYLWETKI. REGIONALISTKI (5): Odwaga Małgorzaty Tkacz-Janik, śląskie dziedzictwo oraz herstoria dawniej i dziś

W tegorocznej marcowej odsłonie serii SYLWETKI przedstawię Ci znane mi historyczki, genealożki, etnografki i kulturoznawczynie, które podejmują w swoich działaniach tematy regionalne. Dobrałam je tak, by każda pochodziła z innego regionu i reprezentowała nieco inny kierunek działań. Zapraszam na serię wpisów i wywiadów o pracy w regionie, o badaniach, które prowadzą moje bohaterki, o podejmowanych przez nie inicjatywach, o trudnościach, jakich doświadczają, i ich radościach.

W piątym odcinku serii poznasz Małgorzatę Tkacz-Janik (ur. 1965 r.). Czytając jej biogram w Wikipedii, dowiesz się, że to nauczycielka akademicka, polityczka, działaczka społeczna na rzecz praw kobiet oraz badaczka kultury i dziedzictwa Śląska. Ale jej herstoria kryje o wiele więcej i cieszę się, że za pomocą tego tekstu masz szansę ją poznać. Główną część artykułu stanowi moja rozmowa z bohaterką, którą odbyłyśmy w 2023 r. Uzupełnienia pochodzą m.in. z wywiadów z Małgorzatą Tkacz-Janik z 2015, 2018 i 2026 r. Dobrej lektury!

Wieś w mieście (10): Choszczówka (Białołęka, Warszawa)

Na terenie osiedla Choszczówka w Warszawie istnieje kaplica nazywana kurpiowską. Trafiłam na informacje o niej latem 2023 r. Bardzo mnie zaciekawiła, tym bardziej, że dane były sprzeczne. Postanowiłam się nią zająć, czego efektem jest ten wpis na blogu: KLIK. Ale okazało się, że materiału znalazłam tak dużo, nie tylko o kaplicy, ale i okolicy, że trzeba go było podzielić. Pracując nad artykułem, wciągnęłam się bowiem w historię Choszczówki, ponieważ interesuje mnie wiejska przeszłość Warszawy. Postanowiłam więc na chwilę porzucić mój Mokotów i wybrać się na północne krańce stolicy, do wsi, która została włączona do Warszawy dopiero w 1951 r. Zapraszam do lektury. Oto wybrane karty z historii Choszczówki i jej mieszkańców. Nie zamierzałam wyczerpać tematu, więc chętnie przyjmę uzupełnienia i poprawki. Będę też aktualizować wpis, jeśli znajdę nowe materiały. A tymczasem... Dobrego odbioru!

Podsumowanie IV kwartału 2025 r.

Zapraszam na podsumowanie ostatniego kwartału 2025 r. (od października do grudnia). Pisząc je, uświadomiłam sobie, jak ważny to był czas, ile (po)ważnych inicjatyw, rzeczy, które planowałam od dawna, się wydarzyło. Dobrze mi się pisało, mam nadzieję, że dobrze się będzie czytać. Przyjemnego odbioru!

Jakie regionalne wydawnictwa w 2025 r. trafiły do mojej biblioteki?

Nie mogłeś się doczekać książkowego zestawienia? Liczyłaś na kolejne zestawienie? Czekanie zakończone! To ten moment, kiedy zbieram informacje o książkach, czasopismach i innych regionalnych publikacjach, które nabyłam w poprzednim roku. Prezentuję te, które kupiłam, dostałam w prezencie lub sama współtworzyłam i dlatego otrzymałam egzemplarz autorski albo (nowość) mecenasowski. Są tu i książki wydane w 2024 r., i starsze, w które zaopatrzyłam się w minionym roku. Podkreślę też, że nie jest to publikacji z 2024 r., bo nie mam w swojej biblioteczce wszystkiego, co wyszło w zeszłym roku. Podobnie jak rok temu, wspominam o publikacjach dostępnych jedynie w wersji online oraz o płytach muzycznych. Zapraszam do lektury!

Kard. Stefan Wyszyński i tzw. kaplica kurpiowska w Choszczówce (Warszawa)

Na terenie osiedla Choszczówka w Warszawie istnieje kaplica nazywana kurpiowską. Trafiłam na informacje o niej latem 2023 r. Bardzo mnie zaciekawiła, tym bardziej, że dane były sprzeczne. Próbowałam ustalić, skąd sprowadzono materiał na kaplicę, z których wsi na Kurpiach... a nawet z których Kurpi, czy Zielonych, czy Białych, bo czytałam różne teksty. Wówczas nie udało mi się jednoznacznie tego stwierdzić, ale zebrałam wszystkie materiały na temat kaplicy, które znalazłam, i opublikowałam wpis na fanpage'u na Facebooku. We wrześniu 2025 r. miałam okazję być na miejscu, a potem wróciłam do tematu zimą, dzięki czemu udało mi się zebrać więcej danych i jednoznacznie ustalić dzieje kaplicy i działki, na której stoi, także jej właścicieli. Pracując nad artykułem, wciągnęłam się bowiem w historię Choszczówki, ponieważ interesuje mnie wiejska przeszłość Warszawy, a jeszcze bardziej wciągnęłam się w dzieje rodziny Pietrusińskich, właścicieli działki, na której stanęła tzw. kaplica kurpiowska. Zapraszam więc do lektury poniższego tekstu, gdzie znajdują się informacje o tzw. kaplicy kurpiowskiej, oraz tekstu o Choszczówce i jej mieszkańcach, który powstał niejako na marginesie tego artykułu, ale rozrósł się do dużych rozmiarów i uznałam, że warto go opublikować tutaj: KLIK.

Podsumowanie III kwartału 2025 r.

Zapraszam na podsumowanie kolejnych trzech miesięcy 2025 r. Kwartał obejmował wakacje (lipiec i sierpień) i pierwszy miesiąc nowego roku szkolnego, czyli wrzesień. Działo się bardzo dużo. Dobrej lektury!