3 lipca 2014

MAŁA OJCZYZNA: parafia i kościół w Jednorożcu



Dzisiaj chcę Was zaciekawić historią parafii i kościoła w moim rodzinnym Jednorożcu. Leży on w dekanacie chorzelskim w diecezji łomżyńskiej. W jej skład moja parafia weszła na mocy Bulli Totus Tuus Poloniae Populus Papieża Jana Pawła II z dniem 25 marca 1992 r. (dzień przed moimi narodzinami), po przeniesieniu z diecezji płockiej. Jestem więc od urodzenia diecezjanką katedry łomżyńskiej.


Ale nie zawsze tak było. Historia mojej parafii jest nie za długa, w okolicy są starsze kościoły i parafie (np. Drążdżewo), co nie znaczy, że nie jest ciekawa.


UWAGA, UWAGA! 
Wpis pochodzi z 2014 r. i zawiera podstawowe informacje na temat parafii Jednorożec na podstawie literatury, którą wówczas dysponowałam. Od 2015 r. prowadzę własne badania nad dziejami parafii Jednorożec, bowiem przygotowuję książkę na ten temat. Jeśli zależy Wam na tym, by monografia parafii Jednorożec zawierała więcej informacji i interesujących źródeł, pomóżcie mi. Proszę o kontakt wszystkie osoby, które są w posiadaniu zdjęć i pamiątek, związanych z życiem religijnym w Jednorożcu i okolicznych miejscowościach. Może dla Was są to zwykłe zdjęcia, ale dla mnie nierzadko to niezwykłe dokumenty przeszłości, które pomogą mi odtworzyć dzieje parafii Jednorożec. Szukam osób, które mogą mi opowiedzieć o parafii dawniej, np. w okresie PRL czy międzywojniu, których przodkowie byli jakoś związani z miejscowym kościołem, np. go budowali czy byli kościelnymi. Przekażcie apel znajomym i rodzinie. Dane kontaktowe znajdziecie w zakładce po lewej stronie.


Aby zyskać pełny obraz parafii w Jednorożcu na przestrzeni wieków, zachęcam do zapoznania się z wpisem na temat kościelnych zmian administracyjnych: KLIK.

Tereny Jednorożca początkowo należały do parafii przasnyskiej i dekanatu przasnyskiego, wchodzącego w skład archidiakonatu pułtuskiego, ufundowanego w 1443 r. przez biskupa płockiego Pawła Giżyckiego.


Źródło: A. Borkiewicz-Celińska, Osadnictwo ziemi ciechanowskiej w XV wieku (1370-1526), Wrocław-Warszawa-Kraków 1970.

Po utworzeniu parafii pw. św. Mikołaja w Chorzelach w 1551 r., która powstała staraniem królowej Bony Sforzy, Jednorożec został włączony w jej obręb. Z czasem jednak odległość do Chorzel (18 km) stała się problematyczna. Mieszkańcy wsi w 1862 r. poprosili o pozwolenie na budowę drewnianej kaplicy. Datki na rzecz kościoła w Jednorożcu darowali mieszkańcy.


"Kurier Warszawski" 38, 15.02.1867 r. Źródło.


W 1870 r. posługiwał tu ks. Gutowski (z Chorzel). W 1879 r. kaplicę powiększono do rozmiarów małego kościółka. Mieszkańcy wybudowali wówczas także dzwonnicę.

Nie wiadomo, w jaki sposób i skąd do Jednorożca trafiły organy, ale skoro - według relacji prasowej z 1883 r. - pracował tu organista, instrument musiał stać w kościółku.


"Gazeta Świąteczna" R. 3, nr 26 (130), 1883, s. 1.

W 1881 r. ks. Franciszek Olszewicz otrzymał wikariat z Chorzelach z prawem zamieszkania w Jednorożcu. Ze składek mieszkańców pobudował w 1882 r. drewnianą plebanię. W 1888 r. jednorożecka kaplica zaczęła funkcjonować jako kościół filialny parafii chorzelskiej. W tym czasie do Jednorożca dojeżdżali księża wikariusze z Chorzel: ks. Kamiński, ks. Hipolit Brzóska (1889-koniec X 1891), ks. Bernard Pierzchalski (proboszcz w Chorzelach w latach 1888-1906, w aktach metrykalnych z Jednorożca uchwytny w okresie od końca X 1891 do I 1892).


Podpis ks. Hipolita Brzóski w aktach metrykalnych parafii Jednorożec. Źródło.
Podpis ks. Bernarda Pierzchalskiego w aktach metrykalnych parafii Jednorożec. Źródło.
Dzwonnica i krzyż w Jednorożcu. Fotografia z ok. 1904 roku. Źródło:  T. Wojno, Wycieczka na Kurpie, "Czytelnia dla Wszystkich: tygodnik ilustrowany poświęcony nauce, literaturze, polityce i życiu bieżącemu", R.1, nr 32 (11 sierpnia 1904), s. 504.
W 1892 r. zarządca kościoła filialnego, ks. Izydor Połubiński (posługa w okresie I 1892-początek VI 1911), zamieszkał w nowo wybudowanej plebanii. Włączał się w działalność społeczną, prowadził bowiem tutejszy oddział Polskiej Macierzy Szkolnej, która miała kierować polskim szkolnictwem. Jednorożeckie koło działało jedynie rok, do likwidacji w 1906 roku. Tadeusz Wojno, który w 1904 roku wybrał się na wycieczkę na Kurpie, w tygodniku "Czytelnia dla Wszystkich" opisywał zaś, że w jednorożeckim, ładnie utrzymanym kościele znajduje się konfesjonał roboty miejscowego artysty, Mikołaja Wilgi, zaś na cmentarzu parafialnym ustawiono oryginalną drewnianą dzwonnicę i dwa wysokie krzyże ze ślimacznicami, wspartemi na przecięciu ramion. Kościół filialny, jego otoczenie i miejscowy cmentarz były więc zadbane.


Podpis ks. Izydora Połubińskiego w aktach metrykalnych parafii Jednorożec. Źródło.

Ks. Izydor Połubiński (01.06.1842 Niemiry - 08.05.1914 Zieluń), syn Piotra i Magdaleny z domu Żemajtys. Wikariusz parafii Chorzele z obowiązkiem przebywania w filii w Jednorożcu, pełniący posługę w latach 1892-1911. W 1892 r. zamieszkał w nowo wybudowanej plebanii. Włączał się w działalność społeczną, prowadził jednorożecki oddział Polskiej Macierzy Szkolnej, która miała kierować polskim szkolnictwem. Zmarł w Zieluniu w 1914 roku, gdzie pełnił obowiązki proboszcza parafii i został pochowany. Fot. Paweł Marecki. Zdjęcie obrazu, który znajduje się na plebanii parafii Zieluń. Źródło.
Pośmiertne wspomnienie ks. Izydora Połubińskiego w "Kurierze Warszawskim"  19 maja 1914, nr 137, s. 6. Źródło.

W 1908 r. zanotowano obecność organów, ale pozostających w złym stanie. Nowy instrument (6 głosów w manuale i 2 w pedale) oddano do użytku 1 sierpnia 1909 r. Organy wykonał Jan Szymański z Warszawy w stosunkowo krótkim czasie, ponieważ zamówienie złożono 11 marca tego roku. Koszt ich budowy (1 800 rubli) pokrył jeden z parafian, były gospodarz, Ignacy Kuta.



Kolejny kapłan pracujący w Jednorożcu, ks. Józef Ciesielski (VI 1911-1915), wykonał kamienne ogrodzenie wokół cmentarza przykościelnego.

Więcej o okresie do I wojny światowej pisałam w tym artykule: KLIK.

Niestety, zarówno kościół, jak i budynki parafialne, spłonęły w wyniku działań wojennych w latach 1914-1915. Ocalał jedynie kamienny parkan i plebania, którą później rozebrano. Całkowicie zniszczone zostały akta stanu cywilnego oraz wyposażenie kościoła, w tym organy. Przetrwały Monstrancja i Pasja. Stefan Wilga, mieszkaniec Jednorożca w okresie I wojny światowej, wspominał: dojeżdżając do miejsca gdzie stał kościół i organistówka, na miejscu gdzie stała organistówka, leżało dużo spalonych Rosyjskich Żołnierzy...

Relacja o stanie parafii Północnego Mazowsza w 1915 r. Sytuacja w Jednorożcu. Źródło: "Kuryer dla Wszystkich," R. 2 (1915), nr 158 (11 VI 1915).
Wizytujący po walkach teren dekanatu przasnyskiego ks. Józef Piekut zanotował, jak wyglądał Jednorożec w 1915 roku. Źródło: Radosław Waleszczak,  Jednorożec w powiecie przasnyskim na przełomie XIX i XX wieku, "Rocznik Mazowiecki" 16 (2004), s. 45-61.
Zniszczona po przejściu frontu w 1915 r. plebania w Jednorożcu. Zb. Mirosław Krejpowicz. Źródło: Wielka Wojna na Ziemi Przasnyskiej w zbiorach Mirosława Krejpowicza, Przasnysz 2011.
Zniszczona w 1915 r. plebania w Jednorożcu. Zb. Mirosława Krejpowicza. Źródło: Zbigniew Lorenc, I wojna światowa w gminie Jednorożec, Jednorożec 2013.

W 1916 r. biskup płocki ks. abp Antoni Julian Nowowiejski wydzielił z parafii chorzelskiej nową, jednorożecką i nadał jej wezwanie św. Floriana.



Nowy kościół i plebanię zaczęto budować w czasie I wojny światowej. Projekt drewnianej świątyni przygotował miejscowy majster Walenty Ferenc, a prace nadzorował proboszcz, ks. Konstanty Lewandowski (posługa w latach 1916-1925). Szerzej pisałam o tym w tym artykule: KLIK.


Ks. Konstanty Lewandowski. Urodził się 10 stycznia 1886 r. w rodzinie chłopskiej Władysława i Zofii w Golejewie (gm. Gozdowo, pow. sierpecki). Uczęszczał do szkoły podstawowej w Lisewie i Kowalewie-Skorupkach, w 1905 r. ukończył gimnazjum w Płocku, a sześć lat później Seminarium Duchowne w Płocku. Święcenia kapłańskie przyjął z rąk biskupa Antoniego Juliana Nowowiejskiego w katedrze płockiej w dniu 10 czerwca 1911 r. Pracował jako wikariusz w Długosiodle (1911-1916), następnie jako proboszcz w Jednorożcu (1916-1925 z jednoczesną czasową posługą w Brodowych Łąkach) oraz w Pniewie (1925-1943). Wybudował drewniany kościół pw. Narodzenia NMP w Jednorożcu oraz murowaną plebanię w Pniewie. Kanonik Honorowy Kapituły Kolegiackiej Pułtuskiej. W latach 1942-1943 był więziony w Ostrowi Mazowieckiej, skąd przewieziono go na Pawiak w Warszawie i wreszcie do obozu w Oświecimiu, gdzie zmarł 21 lipca 1943 r. Źródło: S. Pajka, Słownik biograficzny Kurpiowszczyzny XX wieku, Kadzidło 2008.

Kościół był trójnawowy, konstrukcji zrębowej, prezbiterium było mniejsze od nawy, zamknięte trójbocznie z dwoma bocznymi zakrystiami. Dach dwukalenicowy, kryty blachą z ośmioboczną wieżyczką na sygnaturkę, zwieńczoną hełmem z latarnią. Wnętrze podzielono na trzy części dwoma rzędami słów po trzy sztuki. Strop w nawie i prezbiterium płaski z fasetą, w nawach bocznych stropy płaskie. Chór muzyczny był wsparty na czterech słupach. Ołtarz główny z drugiej połowy XIX wieku został przerobiony z ikonostasu sprowadzonego po 1918 roku z rozebranej cerkwi w Przasnyszu. Wokół nowej świątyni pw. Narodzeni NMP wzniesiono kamienny parkan. Gdy ksiądz przeprowadził się na plebanię, w jednym z pomieszczeń w organistówce urządzono salę szkolną. Ks. Lewandowski zadbał także o szkolnictwo w niepodległym Jednorożca, sprowadzając tu w 1918 roku młodą nauczycielkę, Lucynę Pupikównę. Warto też wspomnieć, że ks. Lewandowski był członkiem i kapelanem Polskiej Organizacji Wojskowej w powiecie przasnyskim.


W latach 1925-1929 proboszczem w Jednorożcu był ks. Wacław Woźniak. Pisałam o nim szerzej tutaj: KLIK

Ks. Wacław Woźniak, proboszcz w Jednorożcu w latach 1924-1929. Źródło: Archiwum parafialne w Jednorożcu, Kronika ks. J. Wójcika.
Za jego probostwa zakupiono 4-głosową fisharmonię, na którą datki zbierał już poprzedni proboszcz. Dzwony pojawiły się w jednorożeckim kościele w 1929 roku. W tym czasie zbudowano też dzwonnicę, o której szerzej pisałam w tym artykule: KLIK

Następnie parafią aż do zakończenia II wojny światowej opiekował się ks. Stefan Bernatowicz.
Ks. Stefan Bernatowicz. Urodził się 7 lipca 1873 r. w Płocku jako syn Franciszka i Julii z domu Gutowskiej. W dniu 11 lipca 1897 r. we Włocławku przyjął święcenia kapłańskie z rąk biskupa Henryka Piotra Dołęgi Kossowskiego. Służył jako wikariusz w parafiach: Goworowo i Brańszczyk (1897-1902), Różan (1902-1903), Nur (1903-1906), Szreńsk (1906-1912), a jako proboszcz w Osieku nad Wisłą (1912-1915), Suminie (1915-1919), Wielgiem (1919-1922), Goleszynie (1922--1928) i Jednorożcu (1929-1945). Autor wielu artykułów o tematyce religijnej w "Miesięczniku Pasterskim Płockim". Dobra osobiste przekazał O.O. Pasjonistom w Przasnyszu. Zmarł nagle 17 maja 1945 r. Zdjęcie z nagrobka kapłana na cmentarzu parafialnym w Jednorożcu. Fot. własna, VIII 2014 r.
Ks. Bernatowicz był miłośnikiem i popularyzatorem śpiewu gregoriańskiego. Założył w Jednorożcu chór parafialny, który działa nieprzerwanie do dzisiaj. We wspomnieniach podkreśla się jego wielką wiedzę na temat duszpasterstwa wiernych.

Członkowie chóru kościelnego oraz panny procesyjne z ks. Stefanem Bernatowiczem, 1931 r. Zb. Muzeum Historyczne w Przasnyszu. Źródło: Źródła do dziejów Ziemi Jednorożeckiej, red. Wojciech Łukaszewski, t. 2, Jednorożec 2012.
Dwudziestolecie międzywojenne, uroczystość religijno-patriotyczna w Jednorożcu. Zb. Muzeum Historyczne w Przasnyszu. Źródło: Źródła do dziejów Ziemi Jednorożeckiej, red. Wojciech Łukaszewski, t. 2, Jednorożec 2012.
Jednorożec, grupa teatralna z ks. S. Bernatowiczem przed remizą strażacką po spektaklu "Krzywda nagrodzona", 1932 r. Zb. Muzeum Historyczne w Przasnyszu. Źródło: Źródła do dziejów Ziemi Jednorożeckiej, red. Wojciech Łukaszewski, t. 2, Jednorożec 2012.
W latach 30. w parafii działało koło Katolickiego Stowarzyszenia Młodzieży Męskiej i Żeńskiej oraz Katolickie Stowarzyszenie Kobiet.

"Głos Mazowiecki : katolickie pismo codzienne", R. 3 (1935), nr 94 (20 IV), s. 6.
"Głos Mazowiecki: katolickie pismo codzienne", R. 3 (1935), nr 231 (5 X), s. 3.
"Głos Mazowiecki: katolickie pismo codzienne", R. 3 (1935), nr 266 (16 XI), s. 5.
"Głos Mazowiecki: katolickie pismo codzienne", R. 7 (1939), nr 120 (26 V), s. 3.

Ks. Bernatowicz otwarty był na wszelkie inicjatywy społeczne, np. zaangażował się w obóz harcerski, jaki odbył się w okolicy Jednorożca w 1933 r.

"Głos Mazowiecki: katolickie pismo codzienne", R. 1 (1933), nr 155 (13 VII), s. 4. 

W czasie II wojny światowej wyremontowaną plebanię zajął niemiecki wójt, wybrany przed świętami Bożego Narodzenia w 1940 roku. Ksiądz Bernatowicz przeniósł się do organistówki. Od 1942 roku jednorożecki kościół zamieniono na magazyn zbożowy. Wprowadzono zakaz udzielania sakramentów: małżeństwa i chrztu. W obawie przed zagrabieniem przez okupanta, mieszkańcy Jednorożca zdjęli z drewnianej dzwonnicy dzwony i zakopali je na placu przykościelnym. Niemcy znaleźli je i wywieźli w 1941 roku. Odzyskali je i przywieźli do Jednorożca po zakończeniu wojny bracia Przybyłkowie.


Zniszczenie kościoła w Jednorożcu po II wojnie światowej wyniosło 4%. Zniszczeniu uległy też 4 ubikacje. Odbudowę wyceniono na 5000 zł (według cen z 31 VIII 1939 roku).


Po śmierci ks. Bernatowicza w 1945 r. parafia Jednorożec aż do 1953 r. nie miała własnego proboszcza. W latach 1945-1953 parafią administrował proboszcz parafii Drążdżewo, ks. Stefan Morko.

Ks. Stefan Morko, syn Jana i Anny z d. Sowa, urodził się 9 stycznia 1904 r. w Porębie nad Bugiem. Po ukończeniu w 1918 r. miejscowej szkoły podstawowej, kształcił się w Łomży (Seminarium Nauczycielskie) i Ostrołęce (LO). W 1932 r. ukończył Wyższe Seminarium Duchowne w Płocku. Święcenia kapłańskie przyjął 19 czerwca 1932 r. z rąk abpa Antoniego Juliana Nowowiejskiego. W czasie II wojny światowej był związany z ruchem oporu i więziony kilkakrotnie przez gestapo. Proboszcz parafii Drążdżewo w latach 1945-1974. Czynnie uczestniczył w życiu kulturalnym i społecznym, był uwielbiany przez parafian. Inicjował wiele akcji i przedsięwzięć lokalnych, zajmował się też działalnością lecznicą, bezpłatnie opatrywał chorych na oczy i skórę. Odznaczony Srebrnym Krzyżem Zasługi Uchwałą Rady Państwa z 22 lipca 1953 r. Zmarł 17 sierpnia 1974 r. Spoczywa na cmentarzu parafialnym w Drążdżewie. Od 19 czerwca 2011 r. rondo w Drążdżewie nosi jego imię. Źródło. Fotografia ze zbiorów prywatnych.


Zapewne taką bryczką jeździł do Jednorożca ks. Stefan Morko, by posługiwać w kościele parafialnym. Zaprzęg konny z bryczką na podwórku w Drążdżewo, lata 60. XX w. Zb. album rodzinny Piotra i Magdaleny Romanowskich. Źródło: "Krasnosielcki Zeszyt Historyczny" 5 (2011).
Motocykl SHL 04 1954. Podobnym ks. Stefan Morko jeździł do Jednorożca, by odprawić poranną mszę niedzielną w latach 1945-53. Kolekcja motocykli zabytkowych Zbigniewa i Michała Żebrowskich, fot. Zbigniew Żebrowski. Źródło: "Krasnosielcki Zeszyt Historyczny" 5 (2011).
Wzmianka w 1949 r. Źródło: Biuletyny dzienne Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego 1949-1950, wyb. i oprac. Ł. Kamiński, Warszawa 2004, s. 370.


W latach 1953-1979 proboszczem parafii Jednorożec był ks. Józef Wójcik. Przeprowadził remont kościoła i budynków parafialnych.

Ks. Józef Wójcik. Zdjęcie z nagrobka kapłana na cmentarzu parafialnym w Jednorożcu. Fot. własna, VIII 2014 r.
Rogatki w Jednorożcu, 1959 r. Procesja na Boże Ciało. Zb. redakcji "Głosu Gminy Jednorożec". Źródło: Źródła do dziejów Ziemi Jednorożeckiej, red. Wojciech Łukaszewski, t. 2, Jednorożec 2012.
Lata 70. XX w. Przed kościołem parafialnym w Jednorożcu. Wizyta bpa płockiego w parafii Jednorożec. Z lewej strony ks. proboszcz Józef Wójcik. Od prawej w strojach kurpiowskich: pierwsza Michalina Obrębska, trzecia Bronisława Mordwa i piąta Bronisława Kardaś. Zb. rodziny Lorenców ze Stegny. Źródło: Źródła do dziejów Ziemi Jednorożeckiej, red. Wojciech Łukaszewski, t. 2, Jednorożec 2012.
Drewniany kościół i dzwonnica w Jednorożcu. Zdjęcie z lat 50-60. XX w. Zb. Muzeum Historyczne w Przasnyszu. Źródło: Źródła do dziejów Ziemi Jednorożeckiej, red. Wojciech Łukaszewski, t. 2, Jednorożec 2012.
Kościół pw. Narodzenia NMP w Jednorożcu. Zdjęcie z lat 50-60. XX w. Źródło.

Kolejnym proboszczem w Jednorożcu (1979-83) był ks. Jan Krynicki. W 1981 r. zdobył pozwolenie na budowę nowego kościoła w Jednorożcu i przygotował jego projekty, zgromadził też wiele materiałów budowlanych. Żwir wozili mieszkańcy Drążdżewa Nowego z miejscowej żwirowni.



Nowy proboszcz, ks. Marian Mech, pracował w Jednorożcu w latach 1983-91. Zmodyfikował plany murowanego kościoła (zdecydował, aby wraz z kościołem została wzniesiona plebania). W dniu 19 lipca 1983 r. rozpoczęto wykopy fundamentów pod nowy kościół. Zaprojektował go prof. Stanisław Marzyński, emerytowany profesor Politechniki Warszawskiej.
Ks. Marian Mech w Unierzyżu. Fot. Krzysztof Jakubowski. Źródło.
Głównym budowniczym był Roman Ciuchta ze Stegny, a później pracami kierował Eugeniusz Kossakowski z Ulatowa-Pogorzeli. W pracach pomagali inni majstrowie i mieszkańcy, dzięki pracowitości których pierwsze msze w nowym kościele odprawiano już jesienią 1986 r. Poświęcenie kościoła pw. Wniebowzięcia NMP odbyło się 9 listopada 1986 r. W dniu 4 maja 1987 r. ks. Mech sprowadził z Krakowa relikwie św. Floriana. 


Relikwiarz św. Floriana w jednorożeckim kościele. Fot. Maria Weronika Kmoch, 6 IV 2015 r.



Kościół zbudowano więc w latach 1983-1986. Świątynia została konsekrowana 18 czerwca 1991 r. przez ks. bp Zygmunta Kamińskiego.


W 1986 r. zdecydowano o rozbiórce starego drewnianego kościoła, ponieważ świątynia stała zbyt blisko nowego. Jeden ołtarz boczny przeniesiono do kaplicy pw. św.św. Piotra i Pawła w Rudnie Jeziorowym (gm. Krzynowłoga Mała), gdzie można oglądać go do dziś. Pozostałe od 2011 r. są w Muzeum Diecezjalnym w Łomży.

Kaplica pw. św.św. Piotra i Pawła w Rudnie Jeziorowym (gm. Krzynowłoga Mała). To tutaj, po zbudowaniu murowanego kościoła w Jednorożcu, przeniesiono ołtarz z drewnianego kościoła pw. Narodzenia NMP w Jednorożcu, zbudowanego w 1918 r. Kaplica powstała przy współpracy mieszkańców miejscowości Rudno Jeziorowe. 24 czerwca 1986 r. została odprawiona pierwsza msza święta, podczas której bp Zygmunt Kamieński poświecił kaplicę, nadając patronów i udzielając jednocześnie sakramentu Bierzmowania. Wykonawcą wszystkich prac murarskich i dekarskich był Eugeniusz Morawski z Rudna, który wykonał te prace bezinteresownie. Źródło. Fot. Mirosław Krejpowicz. Źródło zdjęcia.
Ołtarz z drewnanego kościoła pw. Narodzenia NMP w Jednorożcu, zbudowanego w 1918 r., obecnie w kaplicy pw. Św. Piotra i Pawła w Rudnie Jeziorowym. Fot. Mirosław Krejpowicz. Źródło.
Widok na kościół parafialny pw. Wniebowzięcia NMP w Jednorożcu od strony ul. Warszawskiej.
Widok na kościół parafialny pw. Wniebowzięcia NMP w Jednorożcu od strony ul. Zdrojowej.
Drewniana dzwonnica z 1929 r., oszalowana. Zbudowano ją planie ośmioboku (jako jedyna na Mazowszu). Budowla o konstrukcji słupowo-ryglowej, w dolnej części ścian oszalowana poziomo, zaś w znacznej większości płaszczyzn pionowo. Posiada w co drugiej ścianie parę długich, wąskich okienek, zakończonych półkoliście z drewnianymi żaluzjami. Nakryta jest hełmowym, ośmiopołaciowym dachem, w którego co drugiej płaszczyźnie wykonano trójkątny szczyt. Pokryty blachą dach, zwieńczony jest metalowym krzyżem. Stan na 2011 r. Fot. własne.


W 1991 r. proboszczem parafii Jednorożec został ks. Stanisław Muzal. Pracował w Jednorożcu do 2000 r. W tym czasie był wicedziekanem dekanatu chorzelskiego.

Źródło: "Głos gminy Jednorożec" 2 (10)/2008.


W 2000 r. parafię Jednorożec objął i do dziś ją prowadzi ks. Andrzej Kron. Jest wicedziekanem dekanatu chorzelskiego oraz duszpasterzem rodzin i rolników w dekanacie chorzelskim.



Na święta Bożego Narodzenia w 2001 r. przed kościołem wsadzono wielką choinkę, którą corocznie dekorują strażacy. W 2002 r. na zamówienie księdza proboszcza na wieży kościelnej zamontowano dzwony elektroniczne. Dnia 2 maja 2005 r., w miesiąc po śmierci św. Jana Pawła II, ks. bp Stanisław Stefanek poświęcił pomnik przedstawiający postać wielkiego Polaka. Znajduje się on po prawej stronie wejścia głównego do kościoła.

30 kwietnia 2006 r. posadzono Dąb Papieski Jana Pawła II. W 2007 r. dokonano renowacji obrazu Matki Bożej Nieustającej Pomocy i wykonano pokrycia wnętrz świątyni polichromią oraz odnowiono krzyż wiszący na głównym ołtarzu i dwa boczne ołtarze, ufundowano lektorium. Ks. A. Kron zainicjował odnowę ogrodzenia kościoła, wyłożył kostką brukową plac przed kościołem i chodnik wokół niego, uporządkował staw przykościelny i cmentarz parafialny, a w 2013 r. zbudował nowy ołtarz na cmentarzu parafialnym i parking przykościelny.



Fot. własna, 7 VI 2015.
Dąb papieski jesienią 2011 r. W głębi stara plebania z 1918 r., zwana "organistówką", gdyż przez kilkanaście lat mieszkał tu organista. Fot. własne.

Dąb papieski 7 VI 2015, fot. własne.
Fot. własna, 7 VI 2015.
Prezbiterium. Fot. własne. Wrzesień 2011 r.
Fot. własne. Wrzesień 2011 r.
Św. Hubert, patron myśliwych i leśników (w Budziskach ma swoją siedzibę Nadleśnictwo Parciaki). Fot. własne. Wrzesień 2011 r.
Na chórze król Dawid, obok św. Kazimierz królewicz, patron archidiecezji białostockiej. Fot. własne. Wrzesień 2011 r.
Na pierwszym planie figura MB Róży Duchowej, na kolumnie na drugim planie figura św. Michała Archanioła. Fot. własne. Wrzesień 2011 r.
Boczny ołtarz NMP Wniebowziętej, patronki naszego kościoła. Fot. własne. Wrzesień 2011 r.
Po lewej stronie, zgodnie z tradycję, siadali mężczyźni, dlatego malowidła po lewej stornie przedstawiają świętych. Od lewej: św. Kazimierz królewicz, św. Stanisław Kostka, patron dzieci i młodzieży oraz gimnazjum w Jednorożcu, św. Andrzej Bobola i św. Wojciech, patron Polski. Fot. własne. Wrzesień 2011 r.
Widok na chór. Fot. własne. Wrzesień 2011 r.
Fot. własne. Wrzesień 2011 r.
Fot. własne. Wrzesień 2011 r.
 Fot. własne. Wrzesień 2011 r.
Boczny ołtarz św. Floriana, patrona naszej parafii. Fot. własne. Wrzesień 2011 r.
Św. Izydor Oracz, patron rolników. Fot. własne. Wrzesień 2011 r.
Z prawej strony siadały kobiety. Od lewej: św. Karolina Kózkówna, patronka młodzieży i czystości i św. Kinga. Fot. własne. Wrzesień 2011 r.
Po prawej stronie św. s. Faustyna Kowalska, obok św. królowa Jadwiga Andegaweńska. Fot. własne. Wrzesień 2011 r.
Nad prezbiterium namalowano dwa anioły. Fot. własne. Wrzesień 2011 r.
Fot. własne. Wrzesień 2011 r.
Fot. własne. Wrzesień 2011 r.
Fot. własne. Wrzesień 2011 r.
Fot. własne. Wrzesień 2011 r.
Fot. własne. Wrzesień 2011 r.
Źródło.


W skład parafii wchodzą miejscowości: Jednorożec, Budy Rządowe, Budziska, część wsi Drążdżewo Nowe, Nakieł, Ulatowo-Słabogóra, Stegna oraz Ulatowo-Pogorzel.


Z terenu parafii Jednorożec pochodzą następujący duchowni: ks. Kazimierz Żbikowski (1949), O. Piotr Deptuła SOCist (1958), ks. Ryszard Dybiński (1963), ks. Tomasz Wilga (1996), ks. Tomasz Mąka (2001), ks. Mariusz Szulc (2012).



Więcej zdjęć: KLIK.






Bibliografia:

1945. Wykaz zniszczeń wojennych w gminie Jednorożec po II wojnie światowej, Archiwum Miasta Stołecznego Warszawy, Oddział w Pułtusku, Starostwo Powiatowe w Przasnyszu 1945-1950, [w:] Źródła do dziejów Ziemi Jednorożeckiej, t. 1, wyd. 2 popr. i uzup., red. Wojciech Łukaszewski, Jednorożec 2011, s. 22-24;



Drwęcki Aleksander, Działalność Polskiej Organizacji Wojskowej w powiecie przasnyskim w latach 1916-1918, Przasnysz 1994;

Idem, Ruch oporu w gminie Jednorożec 1939-1945, Jednorożec 2011;
Grzybowski Michał Marian, Dekanat przasnyski i jego duchowieństwo w XVIII-XIX wieku, [w:] 1000 lat pogranicza Chorzel. Materiały z sesji popularnonaukowej zorganizowanej 28 sierpnia 2010 roku w Chorzelach przez Towarzystwo Przyjaciół Chorzel, red. M. Wiśnicki, Chorzele 2011, s. 66-78.

Jednorożec, [w:] Przasnysz i okolice, oprac. K. Potkaj, Warszawa 1981;
Katalog zabytków sztuki w Polsce, Warszawa 1980, t. 10, z. 18, s. 13;



Lorenc Zbigniew, I wojna światowa w gminie Jednorożec, Jednorożec 2013;

Łyjak Wiktor Zygmunt, Organy na Mazowszu w diecezji płockiej od 1818 do 1925 roku, Płock 2008;

Pajka Stanisław, Słownik biograficzny Kurpiowszczyzny XX wieku, Kadzidło 2008;





Waleszczak Radosław, Chorzele. Zarys dziejów, Chorzele 1992;
Eadem, Rys historyczny Jednorożca, [w:] Zapiski Ziemi Jednorożeckiej, red. Monika Dworniczak i inni, Jednorożec 2011, s. 25-32;
Wojno Tadeusz, Wycieczka na Kurpie, "Czytelnia dla Wszystkich: tygodnik ilustrowany poświęcony nauce, literaturze, polityce i życiu bieżącemu", R.1, nr 32 (11 sierpnia 1904), s. 504-506.


Do następnego!

Brak komentarzy:

Prześlij komentarz