4 czerwca 2018

MAŁA OJCZYZNA: Pomoc dzieciom w Przasnyskiem (1916-1918)


Jesienią 1915 r. ks. dziekan Józef Piekut, objeżdżający dekanat przasnyski, pisał: Przasnysz i okolica północna to miejsce krzyżów, mogił, to miejsce nędzy, bo ci ludzie zostali bez dachu, bez pościeli, bez chleba[1]. W obliczu ogromnych zniszczeń regionu w okresie tzw. bitwy lipcowej (II bitwa przasnyska), która doprowadziła do przełamania frontu wschodniego przez wojska niemieckie[2], konieczne było stworzenie instytucji dobroczynno-pomocowych, które zajęłyby się pomocą potrzebującym mieszkańcom. Istniejący bowiem od września 1914 r. Centralny Komitet Obywatelski w Warszawie (CKO)[3] z rozbudowaną siatką podległych mu komitetów gubernialnych, powiatowych, miejskich i gminnych został zlikwidowany przez okupujące Królestwo Polskie wojska niemieckie i austriackie. Okupanci pozwolili na działanie komitetów do końca lata 1915 r. Północne Mazowsze, gdzie leży mój rodzinny pow. przasnyski, znajdowało się na terenie podległego Niemcom Generalnego Gubernatorstwa. W styczniu 1916 r. (faktycznie już w grudniu 1915 r.[4]) powołano Radę Główną Opiekuńczą z siedzibą w Warszawie[5]. Centrali podlegały powiatowe i miejscowe (gminne i miejskie) rady opiekuńcze. 

Ważnym aspektem działalności struktur organizacji w pow. przasnyskim, podobnie jak na całym okupowanym terenie, była pomoc dzieciom i młodym matkom, wskazywanym jako najbardziej poszkodowane. Na czym polegała to wsparcie? Zapraszam do lektury!

17 maja 2018

Co słychać u Kurpianki? Kwiecień 2018 r.

Zaczynam się nieco stresować tym, że czas tak szybko płynie i już po kwietniu! Od razu robię w głowie szybki przegląd planów na ten rok i sprawdzam postępy. W niektórych obszarach są znaczne, w innych - kuleję. A tymczasem podsumowuję czwarty miesiąc 2018 r. i zapraszam Was na przegląd ostatnich 30 dni.

3 maja 2018

Zwolnieni z Teorii: EYES OPEN

Są takie inicjatywy, które wolę realizować sama, ale dotyczy to głównie badań historycznych. Wszystkie pozostałe - szczególnie społeczne - działania uwielbiam przeprowadzać w towarzystwie innych zaangażowanych osób. Podziwiam również akcje, które mają na celu zmianę otoczenia, zmianę zbiorowego postrzegania jakiejś kwestii. Dlatego odkąd w 2014 r. ruszyła olimpiada projektów społecznych Zwolnieni z Teorii wspieram całym sercem inicjatywy młodych ludzi, którzy chcą zmienić świat, zaczynając od najbliższego otoczenia. Jakże wielka była moja radość, gdy okazało się, że w w szkole, w której pracuję, znalazły się osoby gotowe wziąć udział w tegorocznej edycji konkursu. Spośród trzech inicjatyw, w które zaangażowani są uczniowie "Bednarskiej", szczególnie chcę polecić jedną - EYES OPEN. Czemu? Przekonajcie się sami!

4 kwietnia 2018

MAŁA OJCZYZNA: "Wesele kurpiowskie" w wykonaniu zespołu z Jednorożcu, lata 50. XX w.

Jak większość z Was wie, kończę prace nad monografią parafii Jednorożec. Rok 2018 jest dobrym czasem na publikację wyników moich badań. W rozdziale trzecim opisuję wybrane aspekty wspólnoty parafialnej, m.in. patronat Kościoła nad rozwojem kultury ludowej w Jednorożcu. Z tym tematem wiąże się ciekawy epizod z powojennej historii - przedstawienia na podstawie Wesela kurpiowskiego ks. Władysława Skierkowskiego, opracowane w latach pięćdziesiątych przez zespół z Jednorożca. Sprawa dotyczy polityki władz komunistycznych wobec Kościoła i inicjatyw z nim związanych. Zyskała szeroki oddźwięk w ówczesnych mediach. Co więcej, to epizod związany z przemianami kultury kurpiowskiej w Jednorożcu, dotyczy też mentalności miejscowych, zagadnienia stroju kurpiowskiego itp. Zapraszam więc do lektury.

3 kwietnia 2018

REGION POD LUPĄ #12: Tradycje noworoczne, Stanisław Goś, Stare Jabłonki, karnawał, Antoni Piłkowski, "Heimkehr"

Bardzo dawno nie pisałam o felietonach z serii REGION POD LUPĄ. Nadrabiam więc zaległości z trzech miesięcy i podrzucam Wam moje teksty, jakie ukazały się w "Kurierze Przasnyskim". Od stycznia z powodu zaangażowania w wiele inicjatyw artykuły piszę co 2 tygodnie. Wpisy na blogu z tej serii zawierają, oprócz artykułów z "Kuriera Przasnyskiego", też informacje na temat inspiracji i motywacji, jakimi się kierowałam podczas wyboru tematu artykułu. Od ostatniego postu z tej serii przyjęłam praktykę prezentowania felietonów w formie tekstu na blogu, nie skanu artykułu z prasy. Życzę miłej lektury!

2 kwietnia 2018

Co słychać u Kurpianki? Marzec 2018 r.

Na początku kwietnia wypadła Wielkanoc, więc to idealny czas, by w ciszy rodzinnego domu usiąść na chwilę i przygotować podsumowanie minionego miesiąca. Bardzo lubię marzec, a tegoroczny zapisze się w mojej pamięci jako przyjemny czas. Zapraszam do lektury!

22 marca 2018

MAŁA OJCZYZNA: Żołnierze Wyklęci w gm. Jednorożec, cz. 1: Oddział ROAK "Trzynastki"

W dniu 1 marca obchodziliśmy Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Wyklętych, święto ustanowione w 2011 r. Z tej okazji zapraszam na cykl postów, jakie będą prezentowały sylwetki poszczególnych żołnierzy tzw. drugiej konspiracji, którzy jako pierwsi walczyli o Wolną Polskę z okupantem sowieckim i zainstalowanym przez niego reżimem komunistycznym, zapłacili za wierność swoim ideałom niejednokrotnie cenę najwyższą – cenę swego życia. Nawet jeśli udało Im się przeżyć, przez kolejne 45 lat żyli z piętnem – jak to określała komunistyczna propaganda – „bandytów” i „faszystów” - czytamy w piśmie Rady Ministrów z 8 VI 2010 r. Zaprezentuję żołnierzy i oddziały działające na terenie gm. Jednorożec, w przyszłości może też szerzej, całego pow. przasnyskiego.

Pierwszy odcinek tej serii będzie dotyczył osób, których - ze względów oczywistych - nigdy nie poznałam, ale są mi niesamowicie bliscy, nie tylko ze względu na to, że zginęli w miejscowości, z której pochodzi moja mama, a pochowani są na cmentarzu w Jednorożcu. Żołnierze oddziału ROAK Kazimierza Artyfikiewicza ps. Trzynastka zginęli w pobliżu posesji mojego pradziadka Józefa Krawczyka, u którego kwaterowali.

15 marca 2018

MAŁA OJCZYZNA: Powiat przasnyski wedle opisu wojskowo-statystycznego z 1849 r. Cz. 2: Władza, wojsko

Zapraszam na drugą część opowieści o tym, jak opisywano i postrzegano pow. przasnyski w I poł. XIX w. Oto fragmenty Przeglądu Wojskowo-Statystyczny Imperium Rosyjskiego wydanego z najwyższego rozkazu przez I Oddział Departamentu Sztabu Generalnego. Cytowane zapisy pochodzą z tomu poświęconego guberni płockiej, wydanego w 1849 r. Ostatnio pisałam o warunkach naturalnych: KLIK. Dzisiaj natomiast skupiam się na kwestiach związanych z władzą administracyjną oraz wojskiem.

6 marca 2018

MAŁA OJCZYZNA: Nazistowska propaganda w Chorzelach. Jeszcze raz o "Heimkehr"


W dniu 2 stycznia br. minęło 77 lat, od kiedy rozpoczęły się zdjęcia do najgorszego filmu propagandowego jaki kiedykolwiek powstał. Takim mianem austriacka pisarka i dramaturg Elfriede Jelinek określiła Heimkehr, czyli Powrót do ojczyzny. Na wiele lat produkcja została słusznie zapomniana jako całkowicie antypolski obraz, jednak sama historia powstania produkcji wydaje się interesująca. Temat ten jest znany pasjonatom historii, także z mojego rodzinnego pow. przasnyskiego. Gdyby jednak zapytać przypadkowych przechodniów o tą produkcję, to raczej jedynie ci z Chorzel byliby w stanie coś powiedzieć. Właśnie bowiem w Chorzelach nakręcono sporą część zdjęć.

4 marca 2018

Co słychać u Kurpianki? Luty 2018 r.

Już po lutym! Początek miesiąca to czas na podsumowanie poprzedniego. Zapraszam więc na drugie zestawienie moich aktywności w tym roku. Jak minął mi luty 2018 r.?




25 lutego 2018

MAŁA OJCZYZNA: Powiat przasnyski wedle opisu wojskowo-statystycznego z 1849 r. Cz. 1: Warunki naturalne

Będąc niedawno w Płocku na kwerendzie archiwalnej, skorzystałam z okazji i uczestniczyłam w konferencji naukowej w Towarzystwie Naukowym Płockim. Dzięki wizycie w TNP znalazłam ciekawy artykuł, uzupełniający moje ustalenia na temat podróży prezydenta Ignacego Mościckiego po woj. mazowieckim w 1930 r., ale na odcinku płockim (o odcinku północnomazowieckim i kurpiowskim pisałam tutaj), a także poznałam wyjątkowe źródło. Z niego dowiedziałam się, jak opisywano i postrzegano pow. przasnyski w I poł. XIX w. I to pod kątem wojskowym! Zapraszam do lektury fragmentów Przeglądu Wojskowo-Statystyczny Imperium Rosyjskiego wydanego z najwyższego rozkazu przez I Oddział Departamentu Sztabu Generalnego. Cytowane zapisy pochodzą z tomu poświęconego guberni płockiej, wydanego w 1849 r.

6 lutego 2018

Co słychać u Kurpianki? Styczeń 2018 r.

Wracam do comiesięcznych podsumowań. W zeszłym roku postanowiłam robić takie rzadziej, co dwa miesiące, ale nie zawsze było łatwiej, bo czasem w nawale pracy zapominałam o publikacji wpisu na początku co drugiego miesiąca. Dlatego wracam do comiesięcznych wpisów na ten temat.

Zapraszam na podsumowanie stycznia 2018 r. Nowa karta, mnóstwo planów - z tym najczęściej kojarzy się pierwszy miesiąca nowego roku. Jak mi minął?

4 lutego 2018

MAŁA OJCZYZNA: Małżeństwo i wesele w Jednorożcu i okolicach (Kurpie Zielone) do 1939 r.



Kultura kurpiowska w Jednorożcu i okolicach (pow. przasnyski) zawsze była żywa pomimo peryferyjnego położenia tej miejscowości w Puszczy Zielonej. Okresy jej ożywienia przeplatały się niestety, ze względu na różne czynniki, z okresami zastoju. Wedle źródeł kultura kurpiowska żywa była tu przed I wojną światową i w okresie międzywojennym. 

Artykuł ma na celu prezentację obrzędów weselnych w Jednorożcu przed II wojną światową. Pozwoli to na uwidocznienie związków miejscowych zwyczajów z regionem kurpiowskim oraz wskazanie na specyfikę i odrębności od schematu kurpiowskiego wesela, znanego ze wzorców z centralnej części regionu. Poza tym artykuł ubogacają obserwacje na temat małżeństwa na Kurpiach, poczynione przez ówczesnych obserwatorów życia mieszkańców Jednorożca i całego regionu. Niestety niewiele jest relacji sprzed I wojny światowej, w których wypowiadaliby się mieszkańcy. W okresie międzywojennym jest nieco lepiej, ale nadal materiał ogranicza się do kilku relacji.


18 stycznia 2018

Regionalna biblioteczka: "Powiat przasnyski. Przewodnik subiektywny"

Czasem bywa tak, że mamy coś, co dla nas wydaje się oczywiste, często z tego korzystamy, ale o istnieniu tej rzeczy przypominamy sobie dopiero wtedy, kiedy zobaczymy ją w innym miejscu. Poniekąd tak jest z książką, którą dzisiaj Wam prezentuję. W żadnych z dotychczasowych postów o regionalnych publikacjach nie znalazła się informacja o tym tytule, choć mam go od dobrych kilku lat. Powiat przasnyski. Przewodnik subiektywny Bernarda Kielaka z serii "Tradycja Mazowsza" - tym zajmiemy się dzisiaj. Zapraszam!


14 stycznia 2018

MAŁA OJCZYZNA: Kult św. Stanisława Kostki w parafii Jednorożec

W niedzielę 14 stycznia w kościołach na terenie całej Polski odczytano list Konferencji Episkopatu Polski o św. Stanisławie Kostce, nawiązujący do przypadającej w tym roku 450. rocznicy Jego śmierci. Rok 2018 został poświęcony tej postaci. Biskupi w liście zachęcali do pielgrzymowania do Rostkowa - miejsca narodzin świętego oraz Przasnysza, gdzie został ochrzczony. Uznałam, że to doskonała okazja, by zaprezentować kult św. Stanisława Kostki w mojej rodzinnej parafii. Wpis ten powstał na marginesie prac nad monografią parafii Jednorożec. Zapraszam do lektury.

7 stycznia 2018

2018 to będzie mój rok! Podsumowanie 12 miesięcy i plany na przyszłość

Nie wiem czemu, ale czuję, że rok 2017 nie wykorzystałam w całości, że wiele przegapiłam, przełożyłam "na później, bo jeszcze zdążę". Uważam ten rok za gorszy w porównaniu z 2015 i 2016. Słusznie? Przekonamy się. To wszystko sprawia, że na 2018 r. mam wiele ambitnych planów i czuję dużą motywację, by je zrealizować. Mam jednak nadzieję, że nie przesadziłam z pomysłami na najbliższe 12 miesięcy... :)