Listę dzielę na kategorie tematyczne (ogólnie: Kurpie Zielone, Kurpie Białe, Mazowsze i inne). Dzięki temu nie zapomnę o żadnym nabytku, a Ty możesz szybko odnaleźć to, co najbardziej Cię interesuje. Zdjęcia najczęściej pochodzą ze stron wydawców albo sprzedawców (w podpisie oznaczyłam źródła grafik), pozostałe wykonałam sama (wówczas pod zdjęciem nie ma podpisu). Kolejność publikacji w ramach danej kategorii jest przypadkowa.
Mam też wrażenie, że z każdym rokiem zaopatrzam się w coraz większą liczbę książkę. Zeszłoroczne ledwo zmieściłam w kadrze.
1. Kurpie Zielone, Puszcza Zielona
A. ks. Władysław Skierkowski, Puszcza Kurpiowska w pieśni. Dzieła zebrane, t. 1, red. Henryk Gadomski, Ostrołęka 1997
Dotąd z publikacji korzystałam online. Gdy z zaskoczeniem natrafiłam na egzemplarz na Allegro, nie wahałam się. To reprint pieśni opublikowanych przez Towarzystwo Naukowe Płockie w latach 1928–1934 w 4 zeszytach (dostępnych online). Po scharakteryzowaniu terenu badań autor przedstawił pieśni związane z zaręczynami i weselem, a potem pieśni zalotne i miłosne. Wydawcą jest Związek Kurpiów, ale już nie ma egzemplarzy. Szukajcie w antykwariatach i online. Brakuje mi jeszcze t. 2, będę na niego polować.
 |
| Źródło zdjęcia okładki (dostęp 11 I 2025 r.). |
B. Surrounding Kurpie. Polish-English tourist guide = Kurpie i okolice. Polsko-angielski przewodnik turystyczny, red. Mirosław Grzyb, Iwona Choroszewska-Zyśk, Ostrołęka 2024
Egzemplarz dostałam w prezencie od wydawcy (Związek Kurpiów) podczas spotkania kolędowego i promocji książki w styczniu 2024 r. w Muzeum Kultury Kurpiowskiej w Ostrołęce. Jest też dostępna wersja w formacie A4. Znajdziecie ją w Muzeum Kultury Kurpiowskiej w Ostrołęce, w Związku Kurpiów czy w wybranych ostrołęckich księgarniach.
C. Iwona Choroszewska-Zyśk, Czesława Kaczyńska. Życie i twórczość, cz. 2, Ostrołęka 2023
Książkę kupiłam na wspomnianym wyżej spotkaniu od wydawcy (Związek Kurpiów). To druga część publikacji z okazji sześćdziesięciolecia pracy twórczej Czesławy Kaczyńskiej, bogato ilustrowana biografia wybitnej kurpiowskiej twórczyni.
D. Rozwój i promocja gmin kurpiowskich. Gospodarka, historia, kultura, kulinaria, red. Mieczysław Olender, Warszawa–Charciabałda 2022
Książkę znam już od jakiegoś czasu, ale początkowo uznałam, że wystarczą mi zdjęcia niektórych rozdziałów. Gdy znalazłam ją na Allegro Lokalnie rok temu, uznałam, że wolę mieć egzemplarz na półce. Wydawcą jest Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego w Warszawie, więc książkę możecie znaleźć w placówce lub na jego stronie www.
 |
| Źródło zdjęcia okładki (dostęp 11 I 2025 r.). |
E. Dzieje parafii i kościoła pw. Trójcy Przenajświętszej w Myszyńcu, red. Maria Przytocka, Myszyniec 2009
Publikację znam od dawna. To jedna z tych, które były dla mnie inspiracją, gdy pisałam monografię parafii Jednorożec. Egzemplarz szczęśliwie znalazłam na Allegro (przeglądam portal co jakiś czas i hasłowo szukam książek, wpisując np. nazwy miejscowości).
 |
| Źródło zdjęcia okładki (dostęp 27 XII 2025 r.). |
F. Skąd śë wźëna mowa kurpśoskå? Jï jënse gådky..., koncepcja Iwona Zyśk, Bartosz Duda, Ostrołęka [2025]
Publikację otrzymałam, jeśli dobrze pamiętam, wraz z przewodnikiem po Kurpiach Zielonych. Do zapisu dialektu kurpiowskiego według zasad opracowanych przez Jerzego Rubacha podchodzę z ostrożnością. Niemniej chcę mieć dostęp do książek wydanych w dialekcie. W ciągu ostatnich lat uzbierało się ich sporo, a wydawcą bodajże wszystkich jest Związek Kurpiów.
G. W myszynieckim kręgu. Od misji jezuickiej do bazyliki, red. Maria Przytocka, Myszyniec 2025
Mam egzemplarz autorski, ponieważ napisałam do tej publikacji, jako jedna z grona kilkunastu autorek i autorów, dwa teksty (oba udostępniłam na Academia.edu: Muzyczny obraz parafii Myszyniec oraz Strój kurpiowski w parafii Myszyniec). Książka jest pełna ciekawych artykułów (poniżej zdjęcia ze spisem treści), a niektóre naprawdę pozytywnie mnie zaskoczyły. Można ją kupić w parafii w Myszyńcu.
H. Krzysztof Bulak, Wieś i parafia Dąbrówka. Nasze dziedzictwo..., Ostrołęka–Dabrówka–Białystok 2024
Książkę nabyłam u wydawcy (Fundacja Oświatowa im. Profesora Władysława Kobylińskiego w Ostrołęce, wydanie we współpracy z Wydawnictwem Prymat z Białegostoku). Zbieram publikacje na temat różnych wsi i ogólnie regionu kurpiowskiego, więc i tę musiałam mieć.
I. Władysław Karaszewski, Kurpiowska ballada, Ostrołęka 2010
Książkę kupiłam na Allegro w jednym z antykwariatów. Wydawcą jest Związek Kurpiów. Znałam ją wcześniej, przeglądałam na potrzeby jednego z artykułów. Uznałam, że warto ją mieć na półce, więc sypnęłam groszem...
 |
| Źródło zdjęcia okładki (dostęp 27 XII 2025 r.). |
J. Urszula Kuczyńska, Bartnictwo Kurpiowskiej Puszczy Zielonej, Łomża 2004
Zakup z Allegro, by mieć na półce i mieć łatwy dostęp do książki na temat, który mnie interesuje, choć miałam dotąd zdjęcia z całości. Nie ma to jednak jak papier i własny egzemplarz, po który mogę sięgnąć niemal w każdej chwili.
 |
| Źródło zdjęcia okładki (dostęp 27 XII 2025 r.). |
L. Henryk Maćkowiak, Szkolnictwo na Kurpiach 1905–1939, Ostrołęka–Łomża 1990
To jedna z pierwszych publikacji, na które trafiłam, gdy zaczęłam zajmować się regionaliami. Przez wiele lat miałam zdjęcia z książki, ale gdy znalazłam egzemplarz na Allegro Lokalnie, wiedziałam, że muszę go kupić. Mam do niej sentyment, tu znalazłam jedne z najstarszych zdjęć z mojej wsi.
M. Grażyna Dąbrowska, Wesele kurpiowskie, Kraków 1985
W minionym roku zaczęłam się bardziej interesować przebiegiem wesela na Kurpiach Zielonych (na Białe też przyjdzie czas...), szczególnie pieśniami weselnymi, stąd decyzja, by zaopatrzyć się w tę książkę. Kupiłam ją na Allegro.
N. Jerzy Kijowski, Dzieje Lelisa, wyd. 2, Ostrołęka 2025
Miałam kiedyś wersję elektroniczną książki (e-book), ale format uległ dezaktualizacji. Gdy zobaczyłam, że pojawiło się nowe wydanie, uznałam, że mimo wysokiej ceny kupię egzemplarz. Udało mi się to podczas Ostrołęckiego Festiwalu Książki na stoisku Ostrołęckiego Towarzystwa Naukowego.
 |
| Źródło zdjęcia (dostęp 27 XII 2025 r.). |
O. Legendy, mity i gusła z gminy Czarnia, red. Dorota Jolanta Młynarska, Jakub Kaczyński, [Czarnia] 2023
Książka jest zapisem legend, które pojawiły się w filmie przygotowanym przez Gminną Biblioteką Publiczną w Czarni (linkuję go poniżej). Dostałam ją od wydawcy podczas Festiwalu „Na wzgórzu, nad rzeką” w Nowogrodzie, w którym brałam udział w czerwcu 2024 r. (organizatorką była Katarzyna Chętnik z Fundacji im. Adama Chętnika).
P. Pamiętniki kombatantów Kurpiowszczyzny, wybór, oprac. i wstęp Bronisław Gołębiowski, Stanisław Pajka, Ostrołęka 1997
Tak, ponownie Allegro i książka, której jeszcze kilka lat temu bym nie kupiła, ale w 2024 r. uznałam, że warto ją mieć. Czuję, że powinnam (a przede wszystkim chcę) uzupełnić wiedzę na temat okresu II wojny światowej w regionie.
 |
| Źródło zdjęcia (dostęp 27 XII 2025 r.). |
R. Adam Chętnik, Chata kurpiowska, wyd. 2 (reprint), Warszawa 2025
Egzemplarz dostałam od Katarzyny Chętnik podczas Ostrołęckiego Festiwalu Książki. Wydawcą reprintu jest Fundacja im. Adama Chętnika, a inicjatywa jest związana ze 140. rocznicą urodzin autora i jednocześnie Rokiem Chętnika w Ostrołęce, Nowogrodzie, województwie podlaskim i mazowieckim. To reprint nagrodzonej stypendium Kasy Mianowskiego książki A. Chętnika, pierwszej jego poważnej publikacji, do dziś wartościowej.
 |
| Fot. Katarzyna Chętnik. Źródło (dostęp 27 XII 2025 r.). |
S. Małgorzata Grzegorczyk, Dyfuzja grup nazw miejscowych na Kurpiach Zielonych, Warszawa 2025
Książka bazuje na doktoracie autorki (której udzielałam informacji kilka lat temu; dziękuję też za powołanie się na moje publikacje). Kupiłam ją u wydawcy (Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego), korzystając z niewielkiej zniżki absolwenckiej. Przeczytałam całość i muszę przyznać, że kilka razy trafiłam na nieznane mi wcześniej informacje.
 |
| Źródło okładki (dostęp 27 XII 2025 r.). |
T. Edward Suchecki, Walczyliśmy o wolność. Solidarność Kurpiowska 1980–81. Wspomnienia, Ostrołęka–Kadzidło 2021
Publikację nabyłam na stoisku Związku Kurpiów podczas Ostrołęckiego Festiwalu Książki. Nie planowałam zakupu, ale skoro się nadarzyła okazja, uznałam, że skorzystam, bo nigdy nie wiadomo, kiedy ta książka może mi się przydać. Takim kluczem wybieram wiele publikacji, nawet jeśli temat mnie nie interesuje tak bardzo. Wolę jednak je mieć, szczególnie jeśli to publikacje związane z Kurpiowszczyzną.
 |
| Źródło zdjęcia okładki (dostęp 27 XII 2025 r.). |
U. Jacek Olędzki, Kultura artystyczna ludności kurpiowskiej, Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk 1971
Mimo wysokiej ceny zdecydowałam się kupić książkę w jednym z antykwariatów (przez Allegro). Cenię publikacje J. Olędzkiego i chciałam tę mieć w swojej biblioteczce. Po zakupie i przejrzeniu książki tylko utwierdziłam się w przekonaniu, że dobrze zrobiłam. Na pewno nie raz mi się przyda.
 |
| Źródło okładki (dostęp 27 XII 2025 r.). |
W. Maria Samsel, Robert Andrzej Dul, Wycinanka kurpiowska z Puszczy Zielonej, Warszawa–Ostrołęka 2025
Książkę dostałam jako prezent od wydawcy (Muzeum Kultury Kurpiowskiej w Ostrołęce) i bardzo się z tego cieszę, bo pomoże mi w napisaniu artykułu o wycinankach z zachodniej części Kurpi Zielonych (powiat przasnyski), o których dużo mniej się mówi niż o tych myszynieckich czy kadzidlańskich.
 |
| Źródło okładki (dostęp 27 XII 2025 r.). |
X. Maria Konopnicka, O krasnoludkach i sierotce Marysi, red. Mirosław Grzyb, Iwona Choroszewska-Zyśk, Ostrołęka 2025
Książkę otrzymałam jako egzemplarz mecenasowski, ponieważ dołożyłam cegiełkę do publicznej zbiórki online na wydanie publikacji. To tłumaczenie na gwarę kurpiowską, druga taka publikacja w historii Związku Kurpiów (po Małym Księciu z 2022 r., o którym pisałam tutaj: KLIK). Książka kosztuje ok. 80 zł i znajdziecie ją na wydarzeniach, gdzie wydawca się pojawia, w siedzibie Związku Kurpiów lub w sklepie internetowym (przez stronę www lub Allegro), także w wybranych księgarniach w Ostrołęce.
Y. Plecionkarstwo kurpiowskie – tradycja żywa. Katalog, red. Olga Mrowińska, Ostrołęka 2025
Książkę umieściłam w kategorii zielonokurpiowskiej, choć są tu też (nieliczne) informacje o plecionkarstwie w Puszczy Białej. Dostałam ją jako prezent od wydawcy (Muzeum Kultury Kurpiowskiej w Ostrołęce). To efekt działań muzeum (wystawa, warsztaty), który pięknie wpisuje się w fakt, że plecionkarstwo z Polski zostało w 2025 r. nomen omen wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO.
 |
| Źródło zdjęcia (dostęp 27 XII 2025 r.). |
Z. Adam Chętnik, Gwiazdka, Warszawa 2025
Egzemplarz dostałam od Katarzyny Chętnik podczas Urodzin Adama Chętnika w Nowogrodzie. Wydawcą jest Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego w Warszawie, a inicjatywa jest związana ze 140. rocznicą urodzin autora i jednocześnie Rokiem Chętnika w Ostrołęce, Nowogrodzie, województwie podlaskim i mazowieckim. Książki szukajcie u wydawcy (jeszcze jej nie widziałam na stronie www, ale zapewne się pojawi). Zdążyłam ją jedynie przejrzeć, ale już widzę, że to bardzo cenna publikacja, niejako rozszerzenie Kalendarzyka zwyczajów dorocznych, obrzędów i niektórych wierzeń ludu kurpiowskiego z 1936 r.
 |
| Źródło zdjęcia okładki (dostęp 27 XII 2025 r.). |
Ponownie publikacja, która dotyczy całej Kurpiowszczyzny (Kurpie Zielone i Białe), ale umieściłam ją w kategorii zielonokurpiowskiej, bo treści na temat tej części regionu jest w niej znacznie więcej. Dostałam egzemplarz autorski, ponieważ napisałam (umieszczone w cz. 1) dwa teksty, które już umieściłam na moim koncie w Academia.edu (Kurpie Puszczy Zielonej i Białej. Szkic historyczno-etnograficzny oraz – wraz z Weroniką Grozdew-Kołacińską i Remigiuszem Mazurem-Hanajem – Biogramy śpiewaków kurpiowskich). Publikacja stanowi t. 6 serii wydawanej przez Instytut Sztuki Polskiej Akademii Nauk pt. Polska Muzyka i Pieśń Ludowa – Źródła i Materiały. Publikację zamawiajcie u wydawcy w sklepie online (całość kosztuje ok. 150 zł, można też zamówić pojedyncze tomy).
BB. Adam Chętnik, Jak ginie Kurpiowszczyzna, wyd. 2, Łomża 2025
Towarzystwo Przyjaciół Ziemi Łomżyńskiej wydało reprint książki z 1939 r. z okazji 140. rocznicy urodzin autora i jednocześnie Roku Chętnika. Książki szukajcie u wydawcy.
CC. Z pamiętnika Adama Chętnika. Noc Poezji 2025, red. Monika Kozłowska, Irena Giers, Magda Jędrzejczyk, Anna Warych, Myszyniec 2025
To publikacja zawierająca wiersze nadesłane na konkurs organizowany przez Miejsko-Gminną Bibliotekę Publiczną im. ks. Władysława Skierkowskiego w Myszyńcu (wydawcę) w ramach cyklicznych Nocy Poezji. Zeszłoroczna edycja była poświęcona Adamowi Chętnikowi w związku ze 140. rocznicą jego urodzin. Egzemplarz dostałam od wydawcy na podsumowaniu konkursu w Myszyńcu.
DD. Marcin Drabik, Nutnik Kurpiowski, cz. 2: Puszcza Zielona, Siwiki 2025
Książkę można pobrać jako PDF albo MOBI: KLIK. To druga, po opublikowanej w 2024 r. drukiem (o czym niżej), publikacji o muzyce kurpiowskiej. Pierwsza część dotyczy Puszczy Białej. Są tu zapisy nutowe najpopularniejszych melodii na skrzypce w oparciu o nagrania archiwalnych najwybitniejszych skrzypków z regionu, mapy, komentarze. Publikacja powstała w ramach stypendium MKiDN.
Gdy tylko (jakoś przypadkowo, w social mediach) dowiedziałam się, że w książce pojawiają się nawiązania do Kurpi, musiałam ją mieć. Kupiłam ją na pewno w księgarni wysyłkowej, ale już nie pamiętam, której. Poniżej przypominam moją recenzję tej publikacji.
FF. Józef Rybiński, Słońce na miedzy, Olsztyn 1979; tenże, Słońce na miedzy. U Pana Boga na Podlasiu, Białystok 2011
To kolejny zakup z Allegro. Najpierw nabyłam tę nowszą publikację, potem tę starszą, bo okazało się, że za ładną okładką nie szła treść. A tak naprawdę chodziło mi o znalezienie oryginału wspomnień, które były cytowane w tekstach na temat Kurpiów w Dubnicy na Podlasiu dostępnych online. Po tym, jak znalazłam oryginał, mogłam przeczytać więcej niż w przywołanych cytatach, sama poddać je wspomnienia ocenie i analizie, wreszcie przygotować jeden z najważniejszych tekstów, które opublikowałam na blogu w 2025 r. Chodzi o opowieść o Kurpiach na Grodzieńszczyźnie: KLIK.
 |
| Źródło zdjęcia okładki (dostęp 27 XII 2025 r.). |
GG. Oskar Kolberg, Dzieła wszystkie, t. 80, cz. 1: Mazowsze. Suplement do tomów 24–28, z rękopisów wybrały i oprac. Ewa Antyborzec, Hanna Pawlak, Poznań 2020
Tej publikacji nie mam fizycznie, ale online jest dostępny PDF. Znalazłam tu sporo ciekawych uzupełnień do kurpiowskich wątków (z obu puszcz) zanotowanych przez Oskara Kolberga. Znaleziska prezentowałam już na stronie Kurpie Białe. Historia, kultura i dziedzictwo na Facebooku.
 |
| Źródło okładki (dostęp 27 XII 2025 r.). |
HH. Choszczówka: „zbiornik nowych sił Miłości”, red. Beata Mackiewicz, Stanisława Grochowska, Bożena Sobota, Częstochowa 2015
Książkę kupiłam za 5 zł na pikniku w Instytucie Prymasowskim Stefana Kardynała Wyszyńskiego. Chciałam mieć publikację, która pomoże mi uporządkować informacje na temat tzw. kaplicy kurpiowskiej, o której napisałam na blogu: KLIK.
2. Puszcza Biała, Kurpie Białe, okoliczne miasta
A. Ziemia wyszkowska i Puszcza Biała. Kto był kim, t. 1, wyd. 2, red. Adam M. Mickiewicz, Wyszków 2024
Leksykon został wydany w grudniu 2020 r. W czasie prac na II tomem, który ujrzał światło dzienne w 2024 r., zespołowi redaktorsko-autorskiemu (do którego należałam) udało się uzupełnić i poprawić notki w tomie I, stąd pomysł ponownego wydania (także z powodu wyczerpania nakładu, co pokazuje, że publikacja znalazła wiele odbiorczyń i odbiorców i była potrzebna). To prawie 650 not biograficznych osób, które były ważne dla historii ziemi wyszkowskiej i okolic, napisanych przez 11 osób (w tym mnie, przygotowałam 16 biogramów). Wydawcą książki jest Stowarzyszenie Przyjaciół Puszczy Białej i Kamienieckiej.
B. Ziemia wyszkowska i Puszcza Biała. Kto był kim, t. 2, red. Adam M. Mickiewicz, Wyszków 2024
Leksykon wydało w grudniu 2023 r. Stowarzyszenie Przyjaciół Puszczy Białej i Kamienieckiej, zaś od stycznia 2024 r. był promowany. Udało nam się zebrać prawie 650 not biograficznych osób ważnych dla historii ziemi wyszkowskiej i okolic. Jako jedna z 10 autorów i autorek odpowiadałam za biogramy osób związanych głównie z Puszczą Białą i jej kulturą tradycyjną. Są to (linkuję biogramy w Wikipedii, o ile istnieją): Marianna Dziadak, Czesława Falba, Aleksandra Liwska Czesława Makowska, Małgorzata Murziak, Helena Ochendowska, Eugeniusz Piotrowski, Marianna Rosińska, Katarzyna Rudnicka, Władysława Siebierska, Józefa Szulecka, Marianna Świadkowska, Stefania Ulrich-Mech, Mieczysław Zaniewski, Piotr Zdunek). Zajęłam się też przygotowaniem osób związanych z etnografią regionu (Grażyna Władysława Dąbrowska, Barbara Jadwiga Falińska, Anna Kutrzeba-Pojnarowa, Janina Orynżyna, Anna Pawlikowska, Marian Pokropek, ks. Władysław Skierkowski, Jadwiga Sobieska, Marian Bazyli Sobieski) i historią sztuki (Izabella Karolina Galicka, Hanna Sygietyńska-Kwoczyńska). Opisałam powstańców styczniowych (Wacław Maksymilian Broniewski, Władysław Cichorski, Polikarp Karol Dąbkowski, Palemon Nowicki, Konstanty Józef Ramotowski, Konstanty Rynarzewski) i inne osoby ważne dla regionu (Tadeusz Rajmund Chrupek, Jan Kielak, Stanisław Kielak, Stanisław Kielak – syn Tomasza, Marian Henryk Eugeniusz Modzelewski, Maria Rostafińska, Jan Kazimierz Rostafiński, Antoni Tałandziewicz, Zygmunt Tałandziewicz). Łącznie napisałam 41 biogramów. Publikację znajdziecie w bibliotekach w regionie. Można ją też nabyć u wydawcy.
 |
| Źródło zdjęcia okładki (dostęp 11 I 2025 r.). |
C. Tadeusz Halpern, 100 haseł Puszczy Białej. informator krajoznawczy, Warszawa 1979
Z tej książki wielokrotnie korzystałam, rozbudowując hasła o wsiach w Puszczy Białej w Wikipedii. Są tam również ciekawe ryciny, które jako skany wrzucam na współprowadzoną przeze mnie stronę Kurpie Białe. Historia, kultura i dziedzictwo na Facebooku. To zakup z Allegro.
C. Katarzyna Bralewska, Śladami kapliczek przydrożnych w gminie Brańszczyk. Przewodnik turystyczny po kapliczkach i krzyżach przydrożnych w gminie Brańszczyk, Budykierz 2024
Gdy tylko dowiedziałam się, że na terenie jednej z gmin w Puszczy Białej bada się (zbierając informacje i robiąc zdjęcia) kapliczki przydrożne, wiedziałam, że muszę mieć tę książkę. Przecież niemal dekadę temu ukazała się moja książka na ten sam temat w odniesieniu do gminy Jednorożec. W książce znalazły się zdjęcia Katarzyny Bralewskiej z krótkimi opisami przydrożnych sakraliów przygotowanymi przez Marylę Rogalską, ale też fotografie drewnianych miniatur przydrożnych sakraliów wykonanych przez Stanisława Kądzielę, umieszczone obok zdjęcia oryginału. Kapliczki i krzyże są prezentowane według miejscowości. Książkę dostałam od K. Bralewskiej, której podarowałam moją kapliczkową publikację.
D. Lechosław Herz, Pułtusk – Puszcza Biała. Część zachodnia, Warszawa (seria Podwarszawskie szlaki piesze)
Książkę kupiłam od znajomego, który wyprzedawał swoje zbiory przewodników. To krótka publikacja, przewodnik turystyczny, który traktuję bardziej jako źródło historyczne na temat wsi z grupy pułtuskiej Puszczy Białej (stan miejscowości w latach 70. XX w.).
 |
| Źródło zdjęcia (dostęp 27 XII 2025 r.). |
E. Maria Barbasiewicz, Tradycja Mazowsza. Powiat ostrowski. Przewodnik subiektywny, Warszawa 2005
Po kilku latach od pozyskania przewodników po powiatach północnego Mazowsza, które dostałam w prezencie od Mazowieckiego Instytutu Kultury, uznałam, że muszę się zaopatrzyć w publikacje dotyczące terenów Puszczy Białej. Nie chciałam już opierać się tylko na zdjęciach z książek, które kiedyś zrobiłam w BUW, tylko mieć własny egzemplarz, po który zawsze mogę sięgnąć. Zakupu dokonałam na Allegro.
 |
| Źródło zdjęcia okładki (dostęp 27 XII 2025 r.). |
F. Maria Barbasiewicz, Tradycja Mazowsza. Powiat wyszkowski. Przewodnik subiektywny, Warszawa 2005
Historia jak wyżej. Cieszę się, że mam tę książkę, bo akurat z powiatem wyszkowskim, jeśli chodzi o teren Puszczy Białej, jestem najbardziej związana. Dekadę temu odkryłam, że Kmochowie mają korzenie w Porządziu, wsi niedaleko Wyszkowa. Mieszkaliśmy tam nawet dłużej niż w Jednorożcu i okolicach, do dziś mam tam i w okolicach rodzinę, z którą utrzymuję bliski kontakt.
 |
| Źródło zdjęcia okładki (dostęp 27 XII 2025 r.). |
G. Maryla Ścibor-Marchocka, Tradycja Mazowsza. Powiat pułtuski. Przewodnik subiektywny, Warszawa 2007
Miałam już przewodnik po powiecie pułtuskim, ale autorstwa Adama Dalewskiego z 2012 r. (jest dostępny online). Dowiedziałam się jednak, że istnieje wcześniejsze wydanie i to napisane przez inną osobę, dlatego czym prędzej popędziłam na Allegro i kupiłam tę książkę.
H. Pułtusk. Studia i materiały z dziejów miasta i regionu, t. 1, red. Jerzy Antoniewicz, Aleksander Gieysztor, Stanisław Kotarski, Warszawa 1969
Co prawda nie wszystkie artykuły w tej pracy zbiorowej mnie interesują, część bowiem dotyczy tylko miasta. Książkę nabyłam głównie z powodu artykułu Marii Żywirskiej i Anny Kutrzeby-Pojnarowej na temat kultury ludowej powiatu pułtuskiego, ale potem okazało się, że przydały mi się i inne teksty. Publikację nabyłam na Allegro.
I. Sylwia Słojkowska-Affelska, Oklejanki kurpiowskie z Puszczy Białej, Pułtusk 2023
To teczka opracowana w związku z przygotowaniem wpisu oklejanki kurpiowskiej z Puszczy Białej na krajową listę niematerialnego dziedzictwa kulturalnego, co udało się w 2024 r. Teczka zawiera kartę o oklejance przygotowaną przez etnografkę Sylwię Słojkowską-Affelską. Jest tu też zestaw wzorów do zdobienia jajek. Całość przygotowało Stowarzyszenie „Puszcza Biała – Moja Mała Ojczyzna”. Publikację dostałam od wydawcy. Można o nią zapytać w Kuźni Kurpiowskiej w Pniewie, może jest dostępna.
J. Marcin Drabik, Nutnik Kurpiowski, cz. 1: Puszcza Biała, Siwiki 2024
Publikację dostałam w prezencie od autora. To zestaw nut do najpopularniejszych melodii w Puszczy Białej i choć nie umiem grać na skrzypcach, to z ciekawością zapoznałam się z tą książką. Wiem, że wielu moich znajomych korzysta z tej publikacji aktywnie, tzn. do nauki melodii. Dziękuję za powołanie się na moje ustalenia nt. skrzypka Aleksandra Bobowskiego!
 |
| Źródło okładki (dostęp 27 XII 2025 r.). |
K. Wincenty Szydlik, Jerzy Puścian, Puszcza Biała. Strony rodzinne, Wyszków 2002
Książkę znałam od dawna, ale nigdy nie miałam własnego egzemplarza. Nawet w bibliotekach trudno było mi ją znaleźć. Po tym, jak w 2023 r. pisałam tekst na temat Kurpiów Puszczy Zielonej i Puszczy Białej, uznałam, że muszę znaleźć tę publikację (i kilka innych o Puszczy Białej) i kupić, nawet jeśli będzie bardzo droga. Nie pamiętam, ile kosztowała, ale cieszę się, że znalazłam ją na Allegro.
 |
| Źródło zdjęcia okładki (dostęp 27 XII 2025 r.). |
L. Lechosław Herz, Puszcza Biała i Kamieniecka, Pruszków 2005
Częściej korzystam, oczywiście, z części dotyczącej Puszczy Białej, ale i do innych już zaglądałam. Publikację znalazłam na Allegro. Dużo tu tekstów krajoznawczych, przyrodniczych, mało historycznych, co mnie bardziej interesuje, ale i tak publikację uważam za wartościową.
M. Bonifacy Kozłowski, Folklor muzyczny i taneczny Puszczy Białej, Warszawa 2004
To jest absolutny must have jeśli chodzi o Kurpie Białe! Znalazłam tę książkę na Allegro. Zawiera pieśni, które Kozłowski spisał (nuty i teksty) od osób z grupy pułtuskiej Puszczy Białej, informacje na temat zwyczajów dorocznych, scenariusze widowisk (zapusty, Herody, fragmenty wesela) i dużo fajnych zdjęć. To jeden z nabytków w 2025 r., które wyjątkowo mnie cieszą.
 |
| Źródło zdjęcia okładki (dostęp 27 XII 2025 r.). |
N. Quest Spacer z przygodą w wiekowych Pułtusku, quest Wyprawa z Kurpiami po Puszczy Białej, ulotka Szlak puszczański, mapa Rowerem przez Puszczę Białą Pułtusk–Wyszków, mapa Puszcza Biała. Pułtusk and precincts. The cyclist guide
Nabyłam je (za darmo) podczas zwiedzania Muzeum Regionalnego w Pułtusku. Szczególnie zaciekawił mnie quest o Kurpiach Białych, bo jego powstawanie śledziłam w social mediach. Na pewno z niego skorzystam!
O. Henryk Syska, Na wiązance z białej róży, Warszawa 1986
O tej książce dowiedziałam się od kuzyna Artura Gałązki, z którym współprowadzę stronę Kurpie Białe. Historia, kultura i dziedzictwo na Facebooku. Gdy do mnie przyszła (zakupiona oczywiście na Allegro), byłam zaskoczona, ile ciekawych wątków w niej znalazłam.
P. Zbigniew Kempisty, Bitwa pod Pecynką. Akcja „Burza” w Puszczy Białej, lipiec–sierpień 1944, Ostrów Mazowiecka 2025
Z radością trafiam na książki dotyczące Puszczy Białej, bo jest ich zdecydowanie mniej niż publikacji o Puszczy Zielonej. Łapię więc każdą okazję. Książkę kupiłam w końcówce roku 2024, kiedy była promocja -30% na wydawnictwa Muzeum Pileckich w Ostrowi Mazowieckiej. Znajdziecie ją u wydawcy (online lub stacjonarnie). Przyszła do mnie w sylwestra, więc jeszcze załapała się na 2025 r.
 |
| Źródło zdjęcia okładki (dostęp 27 XII 2025 r.). |
R. Dioniza Gimpel, Dzieje Wyszkowa, Warszawa 1984
Autorka skupia się na Wyszkowie (ewentualnie okolicach, np. parafii) w okresie przedrozbiorowym, czyli do XVIII w. z naciskiem na to stulecie. To zakup z Allegro dokonany po tym, jak przejrzałam książkę u kuzynki i mnie zaciekawiła. Tak, kolejny raz Allegro. Może powinnam być ambasadorką tej platformy? Nie, to po prostu miejsce, gdzie wyszukuję aukcje ze sklepów internetowych, często antykwariatów, które oferują wiele regionalnych publikacji.
S. Janusz Szczepański, Dzieje Wyszkowa i okolic, Wyszków 2002
Kolejna książka, z której często korzystałam, pisząc tekst na zlecenie IS PAN w 2023 r., ale nie miałam własnego egzemplarza. W 2025 r. zmotywowałam się, by uzupełnić regionalną biblioteczkę o nabytki dotyczące Puszczy Białej i okolic, i kupiłam ją na Allegro.
 |
| Źródło zdjęcia okładki (dostęp 27 XII 2025 r.). |
T. Sylwia Słojkowska-Affelska, Halina Witkowska, Smaki Puszczy Białej. Tradycyjna kuchnia kurpiowska, red. Radosław Lolo, Pułtusk 2025
Książkę możecie kupić u wydawcy, czyli w Muzeum Regionalnym w Pułtusku. Bardzo kibicowałam temu projektowi odkąd dowiedziałam się, że muzeum zajmuje się tą tematyką. Cieszę się, że powstała ta publikacja. Mam nawet autografy autorek, choć na premierze nie mogłam być.
 |
| Źródło zdjęcia (dostęp 27 XII 2025 r.). |
U. Alicja Gorczyńska, Z szumu sosen Puszczy Białej, wyd. 2, Pułtusk 2025
Książkę, wydaną przez Wydawnictwo Aleksander, można kupić w Księgarni Marka Lelenia w Pułtusku oraz Księgarni BASZTA w Pułtusku. Ja ją dostałam od Wydawnictwa Aleksander jako upominek dla uczestniczących w projekcie Wikipedia na Kurpiowszczyźnie 2025, w którym wydawnictwo ufundowało nagrody. Poniżej opis publikacji.
W. Krzysztof Wiśniewski, Rok 1920 w Wyszkowie i na ziemi wyszkowskiej, Pułtusk 2024; tenże, Rok 1920 w Pułtusku i ziemi pułtuskiej, Pułtusk 2024
Obie publikacje trafiły do mnie dzięki współpracy Stowarzyszenia Wikimedia Polska z Wydawnictwem Aleksander z Pułtuska, które przekazało swoje publikacje jako upominki i nagrody dla osób biorących udział w projekcie Wikipedia na Kurpiowszczyźnie 2025. Byłam ciekawa tych opracowań, by je porównać do serii o podobnej tematyce, które przygotował dla różnych gmin Leszek Zugaj.
X. Spacer po gminie Długosiodło, Pułtusk–Długosiodło 2021
To jeden z prezentów od Wydawnictwa Aleksander dla uczestniczących w projekcie Wikipedia na Kurpiowszczyźnie 2025. Brakowało mi, wśród wszystkich wydanych przez pułtuską oficynę książek, publikacji na temat gminy Długosiodło. Okazuje się, że powstały, ale już kilka lat temu i po prostu o nich nie wiedziałam. Cieszę się, że do mnie trafiły!
Y. Przewodnik po gminie Długosiodło, Pułtusk [b.d.w.]
To kolejna publikacja, którą dostałam w ramach wyżej opisanej współpracy Stowarzyszenia Wikimedia Polska z Wydawnictwem Aleksander. Na pewno z tych nabytków będę korzystać do publikacji na fanpage'u Kurpie Białe. Historia, kultura i dziedzictwo na Facebooku.
Z. X. Pułtusk – Nasielsk. Miasta i ludzie, Warszawa 1968
Ta książka zaciekawiła mnie, bo znalazłam tu nie nie tylko informacje o Pułtusku (Nasielsk mniej mnie interesuje), ale też o Kurpiach Białych. Ucieszyłam się z zakupu (Allegro) szczególnie w kontekście nowych materiałów na stronę Kurpie Białe. Historia, kultura i dziedzictwo, którą współprowadzę na Facebooku.
 |
| Źródło zdjęcia okładki (dostęp 27 XII 2025 r.). |
AA. Marian Kalinowski, Wspomnienia wieloletniego nauczyciela, Otwock 1997
To wspomnienia nauczyciela, który urodził się w Borsukach w Puszczy Białej, w kurpiowskiej rodzinie pochodzącej z Cieńszy. Byłam bardzo ciekawa jego relacji. Często, pisząc o Kurpiach, podaje informacje o Zielonych, nie o Białych, ale na szczęście ja umiem to zauważyć i przesiać informacje, by znaleźć to, co jest rzeczywiście związane z Kurpiami Białymi. Kupiłam tę publikację na samym początku 2025 r., bodajże 1 lub 2 stycznia, i czekałam aż do dziś, żeby Ci o niej opowiedzieć.
 |
| Źródło zdjęcia (dostęp 3 I 2025 r.). |
BB. Krzysztof Wiśniewski, Pułtusk 1703. Mazowsze w czasie wielkiej wojny północnej, [b.m.w.] 2023
Zamówiłam tę książkę, zaciekawiona wątkiem wojny północnej, która szczególnie dla Puszczy Białej miała duże znaczenie. Książkę znalazłam na Allegro.
 |
| Źródło okładki książki (dostęp 27 XII 2025 r.). |
CC. Tradycje muzyczne Puszczy Białej, rej. Remigiusz Mazur-Hanaj, In Crudo 2025
Płyty udostępnione na bandcamp pod szyldem InCrudo, czyli remkowego wydawnictwa, to opracowane cyfrowo i uporządkowane materiały z jego badań terenowych prowadzonych w latach 90. XX w. Nagrania zostały podzielone na monograficzne portrety śpiewaków i śpiewaczek opublikowane w większości w 2024 r. Remek działał wtedy w ramach stypendium Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Po rozpoczęciu 2025 r. na bandcamp wrzucił jeszcze dwie płyty, które bardzo polecam i linkuję niżej. Nikt nie zrobił tak wielu nagrań w Puszczy Białej i nie udostępnił ich za darmo, dlatego praca Remka jest nieoceniona. Polecam śledzić facebookową stronę Puszcza Biała – tradycje muzyczne.
III. Mazowsze
A. Krzysztof Augustyniak, Powstanie listopadowe w województwie płockim. Mobilizacja i działania zbrojne, Ostrołęka 2024
Publikacja to podsumowanie kilkuletnich badań autora. Powstała na bazie jego pracy doktorskiej. Autor zadbał o rzetelne ustalenia dotyczące przebiegu działań zbrojnych na omawianym terenie. Przedstawił procesu mobilizacji sił i środków na rzecz powstania. Książki szukajcie u wydawcy, czyli w Muzeum Kultury Kurpiowskiej w Ostrołęce.
 |
| Źródło zdjęcia (dostęp 3 I 2025 r.). |
B. Krzysztof Augustyniak, Ostrołęka i Kurpie w powstaniu listopadowym, Ostrołęka 2025
Książkę znajdziecie u wydawcy, czyli w Muzeum Kultury Kurpiowskiej w Ostrołęce. Ja dostałam ją w prezencie od autora. Jest to rozszerzona o nowe odkrycia jego praca doktorska, ale w części skupiające się na Ostrołęce i Kurpiach Zielonych i Białych, zawierająca więcej informacji na ten temat niż poprzednia publikacja. Tamta dotyczyła większego obszaru i była pracą przekrojową.
 |
| Źródło zdjęcia (dostęp 27 XII 2025 r.). |
C. Marcin Żerański, Powiat ostrołęcki. Szlacheckie zaścianki i kurpiowska puszcza. Przewodnik turystyczny, Cieszyn 2011
Mam już przewodnik po Kurpiach i po gminie Kadzidło z Pracowni na Pastwiskach w Cieszynie, chciałam mieć też przewodnik po powiecie ostrołęckim. Kupiłam go na Allegro Lokalnie od prywatnej osoby.
 |
| Źródło zdjęcia (dostęp 11 I 2025 r.). |
D. Władysław Glinka, Pamiętnik z Wielkiej Wojny, wyd. 2, Kraków 2024
Książkę kupiłam od wydawcy (Wydawnictwo Miles). Pamiętnik znałam w wersji wydanej w międzywojniu, która jest dostępna w bibliotekach cyfrowych (cz. 1, cz. 2, cz. 3). Chciałam mieć nowe wydanie, bo czasem wygodniej się korzysta z książki drukowanej, niemniej zawiodłam się, bo publikację wydano bez wstępu, bez opracowania edytorskiego. Ale i tak cieszę się, że ją mam, bo to świetnie źródło do historii bieżeństwa z Kurpi Zielonych, a ten temat mnie bardzo interesuje.
 |
| Źródło okładki (dostęp 27 XII 2025 r.). |
E. Kalendarium najważniejszych wydarzeń z okresu okupacji, walki o wyzwolenie i utrwalania władzy ludowej na terenie województwa ostrołęckiego, Ostrołęka 1985
To publikacja, której wiarygodność jest wątpliwa, bo jest podszyta (na nawet mocno okraszona) propagandą komunistyczną. Niemniej to bardzo ciekawa książeczka niewielkich rozmiarów z informacjami na temat sporego obszaru, który mnie interesuje, czyli województwa ostrołęckiego. Obejmowało i Puszczę Zieloną, i Białą. Jest tu też powiat przasnyski, mój rodzinny, i sąsiedni makowski, więc znalazłam tu mnóstwo ciekawych informacji. Książka leżała wśród publikacji wyrzuconych przez Gminną Bibliotekę Publiczną w Jednorożcu jako pozycje do utylizacji. Ale przyszła Marysia i zrobiła z niej pożytek!
F. Schematyzm jubileuszowy diecezji łomżyńskiej 1925–1975, red. ks. J. Michalik, Łomża 1975
Książkę znalazłam w... śmieciach oddanych do punktu zbiórki odpadów w GZUK w Jednorożcu, gdzie pracował mój tata. Dał mi znać, że mogę tam znaleźć coś wartościowego. I rzeczywiście. Przejrzałam wszystkie książki, które tam były (zajęło mi to 6 h, serio!), i je posegregowałam. Wybrałam dosłownie jedną, która przedstawia stan mojej diecezji na rok 1975, czyli 50 lat temu. Z kolei w 2025 r. minęła setna rocznica powstania diecezji łomżyńskiej, więc ciekawie spojrzeć na ten teren pół wieku temu.
G. Janusz Gołota, Ostrołęka. Miasto i powiat w okresie międzywojennym, Ostrołęka 2000
Okres międzywojenny to jeden z moich ulubionych okresów w historii, szczególnie w ujęciu regionalnym. Chciałam więc mieć książkę, która dotyczy m.in. Kurpi Zielonych, ale też szerszego terenu (dlatego prezentuję ją w tej kategorii). Kupiłam ją na Allegro.
 |
| Źródło okładki (dostęp 27 XII 2025 r.). |
H. Maria Nałęcz, Justyna Kołcon-Rogowska, Historia szkolnictwa w Czernicach Borowych. 100-lecie szkoły podstawowej, Czernice Borowe 2023
Tę książkę znalazłam wśród publikacji dostępnych do utylizacji, wyrzuconych przez Gminną Bibliotekę Publicznej w Jednorożcu, zapewne z powodu zniszczenia. W ostatnim czasie niewiele książek wyszło w powiecie przasnyskim i jego dotyczy, więc z chęcią się z nią zaopatrzyłam i dałam jej nowe życie w mojej regionalnej biblioteczce.
I. „Ziemia Łomżyńska”, 2 (1986)
Znalazłam tę książkę wśród spadów z Gminnej Biblioteki Publicznej i wzięłam, bo jest tu kilka przekrojowych artykułów nt. Łomży i okolic. Mało mam książek o tym terenie, więc skoro nadarzyła się okazja, by bezkosztowo zaopatrzyć się w książkę, nie wahałam się. Wrzucam spis treści.
J. Zofia Niedziałkowska, Dzieje Ostrołęki, Ostrołęka 2020
Klasyki warto mieć, szczególnie jeśli to kolejne, uzupełnione wydanie. Zofia Niedziałkowska to badaczka dziejów Ostrołęki, której monografia jest ważną publikacją. Książkę, jeśli dobrze pamiętam, znalazłam na Allegro.
K. Łomża i województwo. Krajobraz i architektura, red. Zbigniew Wetesko, Warszawa 1984
Allegro, wiadomo. Lubię kupować książki, które dawniej były własnością bibliotek albo osób prywatnych, jeśli pozostał po nich jakiś ślad (pieczątka, podpis, dedykacja, ekslibris). Jest tu kilka fajnych fotografii, które planuję wykorzystać.
L. Donata Godlewska, Dzieje Łomży od czasów najdawniejszych do rozbiorów Rzeczypospolitej (XI w.–1795 r.), Warszawa 1962
Och, tę książkę znam od lat, korzystałam z niej wielokrotnie w BUW, ale... wiadomo, lepiej mieć swój egzemplarz. Stoi więc na półce „łomżyńsko-ostrołęckiej”. Kupiłam ją na Allegro.
 |
| Źródło zdjęcia (dostęp 27 XII 2025 r.). |
M. Zbrodnie niemieckie i sowieckie na północnym Mazowszu w latach 1939–1945, red. Krzysztof Sychowicz, Leszek Zygner, Mariusz Żuławnik, Warszawa 2024
Książkę kupiłam w sklepie internetowym wydawcy (IPN). Z jego strony www zaczerpnęłam też spis treści, który publikuję niżej. Byłam ciekawa zawartości, bo dowiedziałam się, że jeden z artykułów napisał znajomy historyk.
 |
| Źródło okładki książki (dostęp 27 XII 2025 r.). |
N. Między wierszami wierszy. Antologia poezji drugiego obiegu wydawniczego na Mazowszu (1976–1989), red. Bartłomiej Noszczak, Konrad Rokicki, Warszawa 2009
Książkę kupiłam u wydawcy (IPN). Jak w przypadku innych publikacji tego typu, wolę mieć, bo nie wiadomo, kiedy się może przydać.
 |
| Źródło zdjęcia okładki (dostęp 27 XII 2025 r.). |
O. Okręgowa Delegatura Rządu Ciechanów, oprac. i red. Waldemar Brenda, Waldemar Grabowski, Warszawa 2011
To kolejna książka, którą kupiłam na stronie wydawcy (IPN). Okres II wojny światowej nie jest moim ulubionym, nie jestem specjalistką w tym temacie, ale lubię mieć książki, które mnie motywują do zgłębiania nowych tematów, uzupełniania luk w wiedzy.
 |
| Źródło zdjęcia okładki (dostęp 27 XII 2025 r.). |
P. Elżbieta Piskorz-Branekova, Agnieszka Grabowska, Tradycyjne ubiory województwa mazowieckiego, Warszawa 2024
To jedno z odkryć zeszłego roku, książka, o której dowiedziałam się przypadkowo, a gdy ją dostałam (od koleżanki, która pracowała dawniej w Urzędzie Marszałkowskim Województwa Mazowieckiego, który wydał publikację), byłam zaskoczona jakością. Są tu piękne fotografie, które znalazłam m.in. z Mazowieckiego Szlaku Tradycji, ale też grafiki źródłowe, których wcześniej nie znałam. I oczywiście teksty Elżbiety Piskorz-Branekovej i Agnieszki Grabowskiej.
R. Elżbieta Szczuka, Jerzy Różycki. Jeden z pogromców „Enigmy”, Wyszków 2023
Tę publikację dostałam w prezencie od Liceum Ogólnokształcącego im. C. Norwida w Wyszkowie w podziękowaniu za prelekcję, którą tam wygłosiłam w listopadzie. Jerzy Różycki mieszkał w domu niedaleko mojego mieszkania w Warszawie, a jako młody chłopak przez kilka lat w Wyszkowie, więc to dla mnie podwójnie ciekawe.
 |
| Źródło zdjęcia (dostęp 27 XII 2025 r.). |
S. Adam M. Mickiewicz, Elżbieta Szczuka, Piotr W. Płochocki, Elżbieta Borzymek, Janusz W. Kosiński, Teresa Przygoda, 110 lat Gimnazjum i Liceum w Wyszkowie. Wpisanie nie tylko w historię szkoły II, Wyszków 2024
Dostałam tę książkę w prezencie od Liceum Ogólnokształcącego im. C. Norwida w Wyszkowie w podziękowaniu za moją listopadową prelekcję w szkole. Jestem pozytywnie zaskoczona szczególnie jakością zdjęć. Wydawcą jest Stowarzyszenie Absolwentów i Przyjaciół I Liceum Ogólnokształcącego im. Cypriana Kamila Norwida w Wyszkowie.
T. Piotr W. Płochocki, Adam Rosłoniec, A po lekcjach..., Wyszków 2024
To prezent od Liceum Ogólnokształcącego im. C. Norwida w Wyszkowie, który dostałam w listopadzie, podobnie jak wyżej opisane książki. Wydawcą jest Stowarzyszenie Absolwentów i Przyjaciół I Liceum Ogólnokształcącego im. Cypriana Kamila Norwida w Wyszkowie.
U. „Głos Gminy Jednorożec”, 2025, nr 77–80
Wszystkie numery są dostępne na stronie internetowej Urzędu Gminy w Jednorożcu, wydawcy. Jestem odpowiedzialna za redakcję i korektę tekstów. W minionym roku opublikowałam w GGJ jedynie jeden tekst dziennikarski o otwartym spotkaniu śpiewaczym w maju. Brakuje mi czasu na nowe opracowania, nad czym bardzo ubolewam i planuję to zmienić, bo jeśli ja nie napiszę tekstów historycznych do czasopisma, to nikt inny tego nie zrobi. Kwartalnik jest dostępny bezpłatnie u sołtysów i sołtysek w gminie Jednorożec oraz w miejscach publicznych, np. w Urzędzie Gminy, w bibliotekach czy świetlicach wiejskich. To głównie źródło wiedzy na temat bieżących wydarzeń w gminie.
W. Lechosław Herz, Kamieńczyk i Puszcza Kamieniecka, seria Podwarszawskie Szlaki Piesze 16, Warszawa 1975
To kolejny zakup z Allegro. Książeczka kosztowała grosze, więc nie miałam oporów, żeby ją kupić, choć to nie Puszcza Biała, a Kamieniecka. Chciałabym jednak więcej o niej wiedzieć, więc zaopatrzyłam się w minionym roku w wiele książek na jej temat.
 |
| Źródło zdjęcia okładki (dostęp 27 XII 2025 r.). |
X. Gmina Zabrodzie. Nadbużańskie krajobrazy, red. Anna Morawska, Pułtusk–Zabrodzie 2018
Mam tę książkę dzięki współpracy Wikimedia Polska z Wydawnictwem Aleksander z Pułtuska opisanej wyżej. O gminie Zabrodzie w powiecie wyszkowskim wiele niewiele, więc cieszę się, że będę mogła tę wiedzę uzupełnić.
Y. Kronika zza Brodu czyli monografia Zabrodzia i okolic, oprac. Józef Kuśmierowski, Zabrodzie 2019
To jeden z prezentów od Wydawnictwa Aleksander dla uczestniczących w projekcie Wikipedia na Kurpiowszczyźnie 2025. Jestem ciekawa, co w niej znajdę i czym mnie zaskoczy. Pewnie wieloma wątkami, bo to dla mnie niemal terra incognita.
IV. Inne
A. Sprawozdanie z działalności Towarzystwa Naukowego Płockiego za rok 2024, Płock 2025
Książkę dostałam w celu uzupełnienia biogramu Haliny Rutskiej w Wikipedii, ponieważ w publikacji znajduje się tekst na jej temat.
B. Ludzie TNP. Słownik biograficzny (1820–2020), red. Małgorzata Kamińska, Płock 2019
Tu historia ta sama co wyżej, ale że mamy do czynienia ze słownikiem biograficznym, to na pewno będę z niego korzystać.
C. Cmentarz jako przedmiot transdyscyplinarnych badań naukowych. Materiały I Interdyscyplinarnego Kongresu Badań nad Cmentarzami, UKSW w Warszawie, 20–21 października 2022, red. Marta Wiraszka, Bartłomiej Gutowski, Magdalena Tarnowska, Warszawa 2024
Zaciekawiła mnie tematyka konferencji, bo cmentarzami interesuję się od dawna. Książkę można kupić w Wydawnictwie Naukowym UKSW, jak i ja zrobiłam. Poniżej wrzucam spis treści.
D. Autentyzm miejsc pamięci i ich rola w budowaniu tożsamości narodowej, red. Marta Milewska, Warszawa 2024
Kolejna na tej liście książka, którą kupiłam w IPN. To publikacja pokonferencyjna. Interesuje mnie kwestia pamięci zbiorowej, uczę o tym w szkole na autorskich zajęciach, więc nic dziwnego, że zaciekawiła mnie ta książka. Publikuję też spis treści pobrany ze strony sklepu.
 |
| Źródło okładki (dostęp 27 XII 2025 r.). |
E. Mariusz Żuławnik, Polska Prasa Polityczno-informacyjna na Mazowszu Północnym w latach 1918–1939, Warszawa 2011
Książka jest dostępna w całości online w PDF lub w formacie e-bookowym. Można ją też kupić w księgarni internetowej i to za niewielką kwotę. Korzystałam z niej kiedyś przy okazji pisania jakiegoś artykułu (możliwe, że jeszcze na studiach) i jako że lubię międzywojnie, to na pewno jeszcze do niej wrócę, bo często podejmuję tematy z tej epoki.
 |
| Źródło zdjęcia okładki (dostęp 27 XII 2025 r.). |
F. „Kultura Wsi”, 2025, nr 27–31
To kwartalnik wydawany przez Narodowy Instytut Kultury i Dziedzictwa Wsi. Okładka każdego numeru nawiązuje do pory roku, a w środku znajdziesz artykuły przedstawiające życie społeczności wiejskiej w każdym jego aspekcie dawniej i współcześnie. Kwartalnik jest wydawany w nakładzie 2,5 tys. egzemplarzy, dociera do gminnych ośrodków kultury i bibliotek w całym kraju. Można go kupić w Empiku oraz na stronie internetowej wydawcy. Można zamówić prenumeratę. Numer kosztuje 15 zł. Mnie szczególnie zainteresowało ostatnie wydanie, które dostałam jak egzemplarz autorski, ponieważ opublikowano w nim wywiad ze mną. Rozmawiała ze mną etnografka Magdalena Trzaska. Ale! Gdy przejrzałam cały numer, okazało się, że jest napakowany przeciekawymi tekstami. Jak każdy. Polecam, tym bardziej, że archiwalne numery są dostępne online!
G. Peter J. Klassen, Menonici w Polsce i Prusach w XVI–XIX w., 2016
Książkę kupiłam u wydawcy, czyli w Muzeum Etnograficznym w Toruniu. Interesuje mnie wielokulturowość w kontekście regionalnym, więc chciałam mieć na półce tę książkę. Nawet jeśli jej w całości nie przeczytam, jak dzieje się z większością publikacji, które posiadam, to będę ją pewnie wykorzystywać jako literaturę przedmiotu, pisząc jakiś artykuł. Czego sobie życzę, bo temat przeciekawy.
 |
| Źródło zdjęcia okładki (dostęp 27 XII 2025 r.). |
H. Tomasz Kłosowski, Narew. Opowieści o niepokornej rzece, Suwałki 2025
Książkę kupiłam u wydawcy (Paśny Buriat). Do Narwi jest mi nawet bliżej niż do Bugu, o którym książkę już mam. Jestem też ciekawa publikacji z Paśnego Buriata, bo... jest szansa, że coś, co napiszę, kiedyś się ukaże w tym wydawnictwie. Ale na razie ważniejsze jest to, że od ok. 3 lat uważniej przyglądam się środowisku przyrodniczemu i krajobrazowi kulturowemu mojego regionu oraz zmianom w kolejnych wiekach.
 |
| Źródło okładki (dostęp 27 XII 2025 r.). |
I. Monika Piotrowska-Marchewa, Potrzebne państwu polskiemu: Nauczycielki w systemie publicznych szkół powszechnych Drugiej Rzeczypospolitej (1918–1939), Kraków 2003
Publikację nabyłam w Księgarni Akademickiej w Krakowie. Zaciekawiła mnie, bo planuję przekrojowy tekst na temat nauczycielek w II RP w mojej małej ojczyźnie i czuję, że to będzie przydatna, inspirująca książka.
J. Piotr Gołdyn, Życie codzienne nauczycieli w II Rzeczyposolitej, Warszawa 2024
Książkę kupiłam w księgarni online (Państwowy Instytut Wydawniczy). Znajdziecie ją też np. w Empiku. Motywacja do zakupu była podobna jak w przypadku wyżej prezentowanej książki.
 |
| Źródło okładki (dostęp 27 XII 2025 r.). |
K. Antonina Tosiek, Przepraszam za brzydkie pismo. Pamiętniki wiejskich kobiet, Wołowiec 2024
Książkę znajdziecie w Wydawnictwie Czarne i w wielu innych miejscach, m.in. w Empiku. Gdy tylko dowiedziałam się o tej publikacji, wiedziałam, że muszę ją mieć (tzw. historia ludowa + historia kobiet). Znalazłam tam nawet wątki kurpiowskie! To trudna lektura, czytałam tę książkę na raty. Mam już kilka pomysłów, które przyszły mi do głowy w czasie lektury, więc książka już we mnie pracuje.
 |
| Źródło okładki (dostęp 27 XII 2025 r.). |
L. Tomasz Samojlik, Bartnik Ignat i skarb puszczy, Poznań 2013
O tym komiksie dowiedziałam się od znajomego. Zapoznałam się z książką z ciekawością. Choć to opowieść osadzona w końcu XVIII w. w Puszczy Białowiejskiej, pasuje też do Puszczy Zielonej (dlatego mnie zainteresowała). Znalazłam ją w jednej z internetowych księgarni.
 |
| Źródło okładki książki (dostęp 27 XII 2025 r.). |
M. Wieś polska na przestrzeni wieków, t. 1: Od utraty niepodległości do I wojny światowej, red. Mirosław Klusek, Warszawa 2024; t. 2: II Rzeczpospolita i okres II wojny światowej, red. Mirosław Klusek, Warszawa 2024; t. 3: Polska Ludowa (1944–1989), red. Mirosław Klusek, Warszawa 2025
Są to materiały pokonferencyjne wydane przez Narodowy Instytut Kultury i Dziedzictwa Wsi w Warszawie. Książki znajdziecie w księgarni internetowej wydawcy (t. 1 i t. 2). Chciałam mieć te książki, by uzupełnić ludową biblioteczkę, mam bowiem już sporo wydawnictw na temat historii wsi i chłopstwa, z drugiej strony ważne było dla mnie, że są tu wątki lokalne.
N. Piotr Korduba, Ludowość na sprzedaż, Warszawa 2013
To, że udało mi się zdobyć tę książkę w jednym z antykwariatów online, to wręcz cud, bo od dawna jest niedostępna. Wydawcą jest Fundacja Bęc Zmiana. A jeśli jest, to jest kosztowna. Uznałam, że temat jest dla mnie zbyt ważny (i może tam być dużo wątków kurpiowskich), że wydam te 250 zł... Fragment znaleziony w Internecie mnie do tego przekonał. Tu znajdziesz ciekawą recenzję książki.
 |
| Źródło okładki (dostęp 27 XII 2025 r.). |
O. Piotr Szpanowski, Warstwy krajobrazu klucza wilanowskiego, Warszawa 2015
Książka, kupiona w Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie, zaciekawiła mnie, bo zahacza o jedną z interesujących mnie warszawskich (mokotowskich) wsi, czyli o Potok. To bardzo ciekawa, pięknie wydana książka.
 |
| Źródło okładki (dostęp 27 XII 2025 r.). |
P. Czesław Parzych, Mietek. Kurp Gdański
W osiemdziesiątą rocznicę urodzin
Mieczysława Czychowskiego, Ostrołęka 2011
Mimo tytułu, bohater książki nie pochodził z Kurpi, dlatego o tej książce, dostępnej w Mazowieckiej Bibliotece Cyfrowej, a wydanej przez Towarzystwo Przyjaciół Ostrołęki, piszę w tym miejscu. Gdyby wszystkie podmioty w regionie tak dbały o dostępność swoich publikacji jak TPO...
 |
| Źródło zdjęcia okładki (dostęp 27 XII 2025 r.). |
R. Rafał Wnuk, Sławomir Poleszczak, Niezłomni czy realiści? Polskie podziemie antykomunistyczne bez patosu, Kraków 2024
Książkę planowałam kupić, jak tylko dowiedziałam się, że wyszła i są tam wątki kurpiowskie, tj. informacje na temat podziemia antykomunistycznego w Puszczy Zielonej. Zakupu dokonałam u wydawcy tuż po tym, jak uczestniczyłam w gali rozdania Nagród m.st. Warszawy im. Kazimierza Moczarskiego, w którym ta książka była nominowana. I wygrała, a ja dobrze obstawiłam wynik. Lektura przede mną, bo to wielka cegła, ale myślę, że warto. Jestem ciekawa tematu. Książkę znajdziecie m.in. w Empikach.
 |
| Źródło zdjęcia (dostęp 31 XII 2025 r.). |
S. Jerzy Grabowski, Emigracja zarobkowa z Polski na Łotwę i Estonię w latach 1928–1939, Warszawa 2021
Książkę kupiłam w księgarni Muzeum Emigracji w Gdyni. Jest dostępna w księgarniach internetowych. Zaciekawiła mnie, bo trafiłam kiedyś na wzmianki o emigracji zarobkowej w międzywojniu z Kurpiowszczyzny na Łotwę, więc chciałam poznać szerszy kontekst. Planuję tekst na ten temat, więc książka na pewno mi się przyda.
 |
| Źródło okładki książki (dostęp 31 XII 2025 r.). |
T. Adam Krawczyk, Karola Perthéesa
„Geograficzno-statystyczne opisanie
parafiów Królestwa Polskiego”, Kraków 2025
Książkę kupił mi kolega. Zaciekawiła mnie, bo zachowała się (niestety nie w oryginale) mapa województwa mazowieckiego, z której często korzystam. A tu mamy opisane niejako kulisy tego, jak Perthées szykował mapy terenu Rzeczypospolitej w XVIII w. Tu znajdziesz informacje o możliwości nabycia publikacji.
 |
| Źródło okładki (dostęp 31 XII 2025 r.). |
U. Joanna Dufrat, W służbie obozu marszałka Józefa Piłsudskiego. Związek Pracy Obywatelskiej Kobiet 1928–1939, Kraków 2013
Książkę kupiłam w księgarni Dedalus, a to dlatego, że chciałam mieć swój egzemplarz. Planuję bowiem publikację na temat organizacji kobiecych na Kurpiach Zielonych i Białych i ta książka na pewno ogromnie mi się przyda. Już kiedyś z niej korzystałam, ale w bibliotece.
 |
| Źródło zdjęcia (dostęp 31 XII 2025 r.). |
W 2025 r. wyszło dużo ciekawych publikacji, w takie też się zaopatrzyłam. Szczególnie się cieszę z tego, że światło dzienne ujrzała trzyczęściowa publikacja, której jestem współautorką, czyli książka wydana przez IS PAN nt. muzyki kurpiowskiej z Puszczy Zielonej i Białej. To niezwykle wartościowe opracowanie i takim byłoby nawet gdybym nie była zaangażowana w jego powstanie. Z innych publikacji, w które zaopatrzyłam się w 2025 r., cenię książki: pracę zbiorową W myszynieckim kręgu, albumy Wycinanka kurpiowska z Puszczy Zielonej oraz Tradycyjne ubiory województwa mazowieckiego, dwie publikacje Krzysztofa Augustyniaka o powstaniu listopadowym w regionie, t. 2 leksykonu wyszkowskiego, a także reportaż Przepraszam za brzyskie pismo. Pamiętniki wiejskich kobiet.
Życzę nam wszystkim, by 2026 r. był równie wartościowy pod kątem wydawniczym, a może nawet lepszy. A sobie jak najwięcej okazji do publikowania, bo mam jeszcze wiele do powiedzenia, oraz... dodatkowego regału na książki i czasu na ostemplowanie wszystkich moim ekslibrisem. I wystarczających środków finansowych. Chyba trzeba się w końcu zabrać za sprzedaż książek, które leżą i czekają na nową właścicielkę lub właściciela, a takich mam sporo...
Zapraszam do lektury innych wpisów oznaczonych tagiem regionalna biblioteczka (są do odnalezienia w chmurze na dole strony). Można też do nich przejść przez poniższe linki:
- 2013 r.: KLIK;
- 2014 r.: KLIK, KLIK;
- 2015 r.: KLIK;
- 2016 r.: KLIK;
- 2017 r.: KLIK;
- 2018 r.: KLIK;
- 2019 r.: KLIK;
- 2020 r.: KLIK;
- 2021 r.: KLIK;
- 2022 r.: KLIK;
- 2023 r.: KLIK;
- 2024 r.: KLIK.
A jakie regionalne publikacje udało się Ci przeczytać albo kupić w 2025 r.? Która z wymienionych w tym artykule książek Cię zainteresowała? Napisz! Chętnie dowiem się o wartościowych opracowaniach dotyczących historii lokalnej i regionalnej.
Cieszę się też (bo dostają wiadomości na ten temat), że mój coroczny przegląd regionalnych nabytków pozwala zainteresowanym uzupełnić zbiory, a niezdecydowanych zachęca do nabycia konkretnych pozycji. Dlatego na pewno będę kontynuować serię. W przyszłym roku ukaże się już piętnasty tekst z tej serii!
Do następnego!
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz