MAŁA OJCZYZNA: Objawienia i kult maryjny na Kurpiach. Cz. 2: Dąbrówka (Puszcza Zielona)

Kurpiowska wieś Dąbrówka, jedna ze 144 miejscowości w Polsce o takiej nazwie, notowana jest po raz pierwszy, jak wskazał Krzysztof Bulak (autor monografii wsi i jej mieszkaniec), przy okazji ustanowienia uposażenia dla Seminarium Duchownego w Pułtusku w 1732 r. – m.in. z tej miejscowości oddawano dziesięcinę snopową. Wieś znajdowała się w centrum Puszczy Zielonej (Zagajnicy). W XIX w. miało się tu wydarzyć coś niezwykłego – dwóm dziewczynkom ukazała się Maryja. Od tamtej pory miejsce to stanowi jedno z centrów kultu maryjnego na Kurpiach Zielonych. Znane jest głównie lokalnie i nie jest jedynym w regionie ośrodkiem kultu Matki Bożej (ostatnio pisałam o Nowej Osuchowej w Puszczy Białej, niebawem napiszę o Wykrocie w Puszczy Zielonej).

Co wiemy o objawieniach w Dąbrówce? Czy na pewno datować je należy na 1850 r.? Jakie niezwykłe wydarzenia notowano w Dąbrówce wcześniej, już w końcu XVIII w.? Jakie formy przyjmuje kult maryjny w tej parafii? Co go charakteryzuje i jak się zmieniał w ciągu lat? Zapraszam do lektury!

Wieś w mieście (12): Henryków (Mokotów, Warszawa)

O Henrykowie początkowo napisałam w tekście o Szopach Francuskich, ale okazało się, że niepoprawnie zinterpretowałam informacje w literaturze przedmiotu i na mapach. Dlatego w 2025 r. na blogu przeprowadziłam zmiany. W pierwotnym artykule pozostały informacje na temat przedwojennej kolonii lotników i terenu od ul. Zawrat do Cieszyńskiej: KLIK. Wydzieliłam artykuł o Wierzbnie, Arkadii i Królikarni, jako motyw przewodni wybierając wodę i skarpę warszawską oraz prowadząc narrację od średniowiecza do współczesności: KLIK. Drugim nowym tekstem jest poniższy wpis, w którym skupiam się na Henrykowie, osiedlu w obrębie dzielnicy Mokotów, terenie dawnego folwarku Bonnetów. Jego historia zaczyna się na początku XIX w. To okolica będąca częścią osiedla Wierzbno na Mokotowie. Zaznaczę, że jako osobny tekst wydzieliłam historię pałacu Henryków/pałacu na Henrykowie/pałacu Fenshave'ów przy ul. Puławskiej 107A: KLIK. 

Przedwojennymi domami w tym rejonie Mokotowa zainteresowałam się w 2020 r., kiedy w aplikacji ToTuBy dodałam punkty z ich lokalizacją, opisy na podstawie źródeł i opracowań oraz własne i archiwalne zdjęcia budynków. Aplikacja nie jest już aktywna, ale moją pracę (wówczas zalążek tego, co mam dziś) zachowałam i znacznie rozszerzyłam, a następnie opublikowałam jako serię wpisów na blogu. Zapraszam więc do lektury tekstu na temat międzywojennego willowego osiedla Henryków, które ograniczam ulicami Puławską, Al. Niepodległości, Goszczyńskiego i Naruszewicza (z drobnymi odchyleniami). Nad tym artykułem pracowałam niemal rok, od sierpnia 2025 do lipca 2026 r. (z użyciem tego, co ustaliłam wcześniej, tj. w 2022 i 2023 r.). Dobrego odbioru!

Wieś w mieście (11): Pałac Bonnetów/Fanshave'ów/Henryków (Mokotów, Warszawa)

Pracując nad tekstem o powstałym w międzywojniu osiedlu Henryków (KLIK), współcześnie części Wierzbna w obrębie dzielnicy Mokotów, zauważyłam, że mam sporo informacji na temat jednego z budynków. Chodzi o tzw. pałac Henryków albo pałac na Henrykowie przy ul. Puławskiej 107A. Jest to pomnik historii tej okolicy, ponieważ powstał w poł. XIX w. w miejscu dawnego dworu Henryka Franciszka Józefa Bonneta (1769–1848), francuskiego osadnika, który był właścicielem gruntów w okolicy. Później ziemię przejął m.in. jego zięć, angielski baron George (Jerzy, Grigorij Andriejewicz) Fanshave (Fanshawe, Fenshave, 1789–1867), który wystawił murowany pałac, odtąd zwany pałacem Fanshave'ów. W czasie II wojny światowej był poważnie zniszczony, ale przetrwał i istnieje do dziś. To ważne miejsce na mapie Mokotowa, szczególnie w okresie II wojny światowej i powstania warszawskiego. Skrywa wiele ciekawostek, które przedstawiam w poniższym tekście. Pomijam w nim kwestie folwarku Henryków i późniejszego międzywojennego osiedla, które opisałam w innym tekście: KLIK. Zapraszam do lektury!

Za mną II kwartał 2026 r. Podsumujmy!

Już połowa roku za nami. Czas więc na drugie kwartalne podsumowanie. Fajny to był czas, muszę przyznać. Ale czy nie myślę tak przy każdym podsumowaniu? Tak, bo sama tworzę te dobre wspomnienia i miłe chwile, wykorzystuję szanse i zbieram doświadczenia. Co się wydarzyło w kwietniu, maju i czerwcu 2026 r.? Zapraszam do lektury!

MAŁA OJCZYZNA: Objawienia i kult maryjny na Kurpiach. Cz. 1: Osuchowa (Puszcza Biała)

Przeglądając ostatnio materiały na stronach regionalnych, które prowadzę na Facebooku, trafiłam na relacje prasowe, które opublikowałam kilka miesięcy temu, o których zapomniałam już, a z ich odnalezienia swego czasu ogromnie się cieszyłam. To wraz ze świadomością, że trwa maj, w Kościele rzymskokatolickim nazywany miesiącem Maryi, skłoniło mnie do zebrania na blogu informacji o trzech miejscach objawień maryjnych na Kurpiowszczyźnie: Dąbrówce i Wykrocie w Puszczy Zielonej oraz Nowej Osuchowej w Puszczy Białej. Wszystkie miejsca odwiedziłam w różnych momentach swojego życia: jako mała dziewczynka Wykrot, skąd pochodziła moja babcia ze strony taty Bronisława Kmoch z Kowalczyków (1922–1987), jako studentka Dąbrówkę, a 2 lata temu Osuchową. Serię zacznę jednak od końca, czyli od miejsca na Kurpiach Białych, ponieważ jeden z odpustów w tej parafii wypada 3 maja. Ten dzień niedawno minął, więc to dobra okazja, by zagłębić się w historię objawień w Osuchowej oraz dzieje miejscowej parafii. Gratką w tym artykule są na pewno dwie relacje prasowe sprzed I wojny światowej, czyli z okresu objawień, i sporo zdjęć.

Zapraszam do lektury!

MAŁA OJCZYZNA: Legendy i gadka z terenu Puszczy Białej

Na blogu jest już sporo legend oraz podań, np. z mojego rodzinnego powiatu przasnyskiego. Jakiś czas temu zostałam poproszona o kwerendę w temacie legend związanych z terenem Puszczy Białej. Nie jest ich wiele, ale te, które znalazłam, są ciekawe i zebrałam je poniżej. Na końcu wpisu jest też dodatek: nie tyle legenda, co gadka w gwarze kurpiowskiej z Poręby koło Ostrowi Mazowieckiej. Zapis przełożyłam na alfabet polski, nie korzystając ze znaków stosowanych w dialektologii, jak było w oryginale, by odbiór tekstu był łatwiejszy.

Jestem ciekawa, czy te podania, które zebrałam poniżej, były Ci znane. A może w Twojej okolicy opowiada się inne lub te same, ale inaczej? Daj znać. Dobrej lektury!

Za mną I kwartał 2026 r. Podsumujmy!

Wzorem poprzedniego roku w 2026 r. będę podsumowywać, co się u mnie dzieje, co kwartał. Jakoś bardziej zaczęła mi odpowiadać taka częstotliwość podsumowań, nie co miesiąc. Zapraszam więc na przegląd wydarzeń z pierwszych trzech miesięcy tego roku. Mam nadzieję, że i Tobie upłynęły dobrze. Przyjemnej lektury!

Podsumowanie A.D. 2025. Wyjątkowy rok!

Już któryś rok z rzędu nie publikuję podsumowania roku zaraz po jego zakończeniu, a nieco czekam. Czasem, jak w tym roku, nawet kwartał. To pomaga mi z dystansem spojrzeć na to, co za mną, co udało się osiągnąć, a co może wyszło inaczej niż planowałam. Czas podsumować rok 2025. Czy udało mi się zrealizować swoje cele, plany? Czego nauczył mnie miniony rok? Zapraszam do lektury!

Opowieść podzieliłam na kilka płaszczyzn. Zaczynam od prywatnej, a potem przechodzę do zawodowej (regionalnej i szkolnej), wreszcie opowiadam o działalności społecznej.

Zapraszam do lektury. Zachęcam do dzielenia się w komentarzach Waszymi radościami, podsumowaniami, inspiracjami i lekcjami z 2025 r.!

SYLWETKI. REGIONALISTKI (5): Odwaga Małgorzaty Tkacz-Janik, śląskie dziedzictwo oraz herstoria dawniej i dziś

W tegorocznej marcowej odsłonie serii SYLWETKI przedstawię Ci znane mi historyczki, genealożki, etnografki i kulturoznawczynie, które podejmują w swoich działaniach tematy regionalne. Dobrałam je tak, by każda pochodziła z innego regionu i reprezentowała nieco inny kierunek działań. Zapraszam na serię wpisów i wywiadów o pracy w regionie, o badaniach, które prowadzą moje bohaterki, o podejmowanych przez nie inicjatywach, o trudnościach, jakich doświadczają, i ich radościach.

W piątym odcinku serii poznasz Małgorzatę Tkacz-Janik (ur. 1965 r.). Czytając jej biogram w Wikipedii, dowiesz się, że to nauczycielka akademicka, polityczka, działaczka społeczna na rzecz praw kobiet oraz badaczka kultury i dziedzictwa Śląska. Ale jej herstoria kryje o wiele więcej i cieszę się, że za pomocą tego tekstu masz szansę ją poznać. Główną część artykułu stanowi moja rozmowa z bohaterką, którą odbyłyśmy w 2023 r. Uzupełnienia pochodzą m.in. z wywiadów z Małgorzatą Tkacz-Janik z 2015, 2018 i 2026 r. Dobrej lektury!

Wieś w mieście (10): Choszczówka (Białołęka, Warszawa)

Na terenie osiedla Choszczówka w Warszawie istnieje kaplica nazywana kurpiowską. Trafiłam na informacje o niej latem 2023 r. Bardzo mnie zaciekawiła, tym bardziej, że dane były sprzeczne. Postanowiłam się nią zająć, czego efektem jest ten wpis na blogu: KLIK. Ale okazało się, że materiału znalazłam tak dużo, nie tylko o kaplicy, ale i okolicy, że trzeba go było podzielić. Pracując nad artykułem, wciągnęłam się bowiem w historię Choszczówki, ponieważ interesuje mnie wiejska przeszłość Warszawy. Postanowiłam więc na chwilę porzucić mój Mokotów i wybrać się na północne krańce stolicy, do wsi, która została włączona do Warszawy dopiero w 1951 r. Zapraszam do lektury. Oto wybrane karty z historii Choszczówki i jej mieszkańców. Nie zamierzałam wyczerpać tematu, więc chętnie przyjmę uzupełnienia i poprawki. Będę też aktualizować wpis, jeśli znajdę nowe materiały. A tymczasem... Dobrego odbioru!

Podsumowanie IV kwartału 2025 r.

Zapraszam na podsumowanie ostatniego kwartału 2025 r. (od października do grudnia). Pisząc je, uświadomiłam sobie, jak ważny to był czas, ile (po)ważnych inicjatyw, rzeczy, które planowałam od dawna, się wydarzyło. Dobrze mi się pisało, mam nadzieję, że dobrze się będzie czytać. Przyjemnego odbioru!

Jakie regionalne wydawnictwa w 2025 r. trafiły do mojej biblioteki?

Nie mogłeś się doczekać książkowego zestawienia? Liczyłaś na kolejne zestawienie? Czekanie zakończone! To ten moment, kiedy zbieram informacje o książkach, czasopismach i innych regionalnych publikacjach, które nabyłam w poprzednim roku. Prezentuję te, które kupiłam, dostałam w prezencie lub sama współtworzyłam i dlatego otrzymałam egzemplarz autorski albo (nowość) mecenasowski. Są tu i książki wydane w 2024 r., i starsze, w które zaopatrzyłam się w minionym roku. Podkreślę też, że nie jest to publikacji z 2024 r., bo nie mam w swojej biblioteczce wszystkiego, co wyszło w zeszłym roku. Podobnie jak rok temu, wspominam o publikacjach dostępnych jedynie w wersji online oraz o płytach muzycznych. Zapraszam do lektury!